Zorgen naast je job? Dat voelt soms alsof je twee fulltime jobs tegelijk hebt. Hoe combineer je werk en mantelzorg zonder dat het je teveel wordt? Gelukkig bestaan er verlofstelsels en andere vormen van ondersteuning om je te helpen.
In deze blogpost geven we een overzicht van de verschillende verlofstelsel die je als werkende mantelzorger kan gebruiken én delen we tips om het gesprek met je werkgever aan te gaan. Want zorgen voor een ander begint bij goed voor jezelf zorgen.
Let op: niet iedereen kan het zich veroorloven om minder te gaan werken. Zeker voor wie zich in een (financieel) kwetsbare situatie bevindt, betekent elk uur minder werken vaak ook een directe inkomstendaling. Verlof opnemen is dus niet voor iedereen een haalbare kaart. Hou hier zeker rekening mee bij het maken van je keuzes.
A. Werknemers in loondienst
1. Thematische verlofstelsels
Deze verlofstelsels zijn wettelijk geregeld en geven werknemers de mogelijkheid om tijdelijk minder te werken of verlof op te nemen:
- Verlof voor medische bijstand: Je kunt voltijds of deeltijds verlof nemen om een ernstig ziek familielid te verzorgen. Dit kan tot 24 maanden per zorgvrager, met een uitkering van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA).
- Palliatief verlof: Ook als je voor iemand zorgt in de laatste levensfase, kun je verlof nemen met een RVA-uitkering. Dit kan telkens met een maand verlengd worden, tot maximaal drie maanden.
- Mantelzorgverlof: Als erkende mantelzorger met een mantelzorgstatuut type 2 heb je recht op maximaal drie maanden voltijds (of 6 maanden deeltijds) verlof per zorgvrager. Gedurende je volledige loopbaan kan je hier twee keer gebruik van maken met een uitkering van de RVA.
Het bedrag van de uitkering is voor alle thematische verlofstelsels hetzelfde. De voorwaarden per verlofstelsel verschillen echter, dus zorg dat je goed geïnformeerd bent.
2. Verlofstelsels afhankelijk van werkgever
Naast de thematische verlofstelsels bestaan er nog andere verlofmogelijkheden, afhankelijk van je sector en werkgever:
- Tijdskrediet: Werknemers in de privésector kunnen tijdelijk minder werken om voor een zorgbehoevende te zorgen. De duur van het tijdskrediet varieert naargelang van het motief, met een maximum van 51 maanden. Tijdens de onderbreking krijg je van de RVA een vervangingsinkomen.
- Vlaams zorgkrediet: Ook werknemers in de Vlaamse openbare sector kunnen extra verlof opnemen om voor een geliefde te zorgen met een uitkering van de overheid. De duur van het zorgkrediet varieert naargelang het arbeidsregime dat je kiest, met een maximum van 90 maanden.
- Loopbaanonderbreking: Dit geldt vooral voor werknemers in de publieke sector en bepaalde sectoren met specifieke cao’s. Een ‘gewone’ loopbaanonderbreking hoeft niet te worden gerechtvaardigd bij de werkgever en ook niet bij de RVA. De uitkering varieert naargelang het gevraagde type onderbreking (volledige of gedeeltelijke), de onderbroken arbeidsregeling en eventueel het aantal kinderen en hun leeftijd.
3. Extra verlofstelsels
- Verlof om dwingende redenen: Als je onverwacht niet naar het werk kunt omdat je voor een kind, partner of ander gezins- of familielid moet zorgen, kun je als werknemer verlof om dwingende redenen (ook sociaal verlof, spoedverlof of familiaal verlof genoemd) nemen. De dagen verlof die je neemt om dwingende redenen zijn meestal onbetaald, tenzij in de cao anders beschreven staat.
- Onbetaald verlof: Je kunt altijd met je werkgever overleggen om onbetaald verlof op te nemen, maar dit hangt af van de goedkeuring van je werkgever.
BELANGRIJK! Werk je in de privésector of de social profitsector? En neem je tijdskrediet, ouderschapsverlof, palliatief verlof, verlof voor medische bijstand of mantelzorgverlof op? Dan kun je onder bepaalde voorwaarden een aanmoedigingspremie krijgen. Dat is een aanvullende uitkering van de Vlaamse overheid, boven op de onderbrekingsuitkering van de RVA.
B. Werknemers met zelfstandig statuut
Zelfstandigen hebben minder verlofopties, maar kunnen wel gebruikmaken van:
- Zorgverlof voor zelfstandigen: Je kunt gedurende maximaal 12 maanden een uitkering krijgen als je je beroepsactiviteit volledig of gedeeltelijk onderbreekt om voor een partner, gezins- of familielid te zorgen. In bepaalde gevallen kun je ook een vrijstelling van sociale bijdragen krijgen met behoud van alle rechten in het sociaal statuut.
Om in aanmerking te komen voor zorgverlof, moeten jij en de persoon voor wie je mantelzorg opneemt, aan een paar voorwaarden voldoen. Neem hiervoor contact op met je sociaal verzekeringsfonds.
C. Werkzoekenden met een uitkering
Werkzoekenden die mantelzorg verlenen, kunnen in bepaalde gevallen vrijgesteld worden van de verplichting om actief werk te zoeken:
- Vrijstelling mantelzorg: Dit geeft de mogelijkheid om je volledig op de zorg te focussen zonder je werkloosheidsuitkering te verliezen. Je moet hiervoor een aanvraag indienen bij de RVA.
BELANGRIJK! Elk verlofstelsel heeft specifieke voorwaarden en aanvraagprocedures. Informeer je goed bij de RVA, je werkgever of je sociaal verzekeringsfonds.
Hoe bespreek je mantelzorg met je werkgever?
Praten over je mantelzorgtaken op het werk kan spannend zijn. Toch is openheid belangrijk om de juiste steun te krijgen. Hier zijn enkele tips voor een goed gesprek:
✅ Bereid je voor: Denk na over wat je nodig hebt. Is dat flexibele werktijden, thuiswerk, of een tijdelijke vermindering van je uren?
✅ Kies het juiste moment: Plan een gesprek in op een rustig moment en niet tussen de soep en de patatten door.
✅ Wees open, maar duidelijk: Je hoeft geen gedetailleerde uitleg te geven over je thuissituatie, maar leg wel uit wat mantelzorg voor jou betekent en hoe het je werk beïnvloedt.
✅ Denk in oplossingen: Werkgevers willen graag meedenken, maar verwachten ook dat je zelf voorstellen doet. Misschien kan je taken anders organiseren of tijdelijk een collega inschakelen?
✅ Ken je rechten: Informeer jezelf over de verlofregelingen en eventuele cao-afspraken binnen je sector. Een goed geïnformeerde werknemer staat sterker in zijn schoenen!
Tot slot: blijf niet stilletjes worstelen…
Mantelzorg combineren met werk is een uitdaging, maar er zijn gelukkig enkele mogelijkheden om het draaglijker te maken. Informeer jezelf, praat erover met je werkgever en maak gebruik van de verlofstelsels die beschikbaar zijn. Durf ook hulp te vragen aan familie of vrienden, of maak gebruik van professionele hulp zodat je zelf wat wordt ontlast. Zo hou je alle ballen in de lucht – zonder zelf om te vallen.
Wil je op de hoogte blijven van het nieuws over mantelzorg? Word dan gratis lid en ontvang onze nieuwsbrief.
Heb je nog vragen? Neem contact op via 078 77 77 97 of info@steunpuntmantelzorg.be.