Mantelzorg is onbetaalbaar – in alle betekenissen van het woord. Liefde, loyaliteit en vertrouwen zorgen ervoor dat mantelzorgers hun rol blijven opnemen, maar de financiële kant mag niet genegeerd worden. Er zijn dan ook een heleboel misvattingen over de verschillende premies en tegemoetkomingen die er bestaan om de mantelzorger en de zorgvrager te ondersteunen.
Let op: mantelzorgers worden niet betaald voor hun zorgen, maar in sommige gevallen kunnen zij wel (mee)genieten van bepaalde voordelen. In deze blogpost zetten we de belangrijkste financiële ondersteuningen op een rij en leggen we uit waar en hoe je ze kunt aanvragen.
1. Gemeentelijke mantelzorgpremie
Sommige steden en gemeenten geven een mantelzorgpremie: een financiële tegemoetkoming om de kosten van de mantelzorgsituatie te dragen. Dit bedrag varieert sterk per gemeente en kan bijvoorbeeld maandelijks, jaarlijks of eenmalig uitgekeerd worden. De voorwaarden verschillen eveneens: zo wordt soms gevraagd dat de mantelzorger en de zorgvrager in dezelfde gemeente wonen of dat de zorgvrager een erkende zorgbehoefte heeft. Daarnaast mogen steden en gemeenten ook kiezen aan wie ze deze premie geven: aan de mantelzorger of aan de zorgvrager.
Hoe aanvragen? Neem contact op met jouw gemeente of sociaal huis, of bezoek hun website om te zien of je in aanmerking komt en hoe je de premie aanvraagt.
2. Vergoedingen vanuit de zorgkas
De zorgkas beheert verschillende zorgbudgetten. Dit zijn tegemoetkomingen voor zorgvragers, niet voor mantelzorgers, maar ze kunnen wel helpen om de kosten van de zorg te dragen. Om in aanmerking te komen voor een zorgbudget, moet de zorgvrager voldoen aan enkele medische voorwaarden. We sommen de belangrijkste zorgbudgetten even op:
2.1 Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden
Dit budget wordt soms onterecht de ‘mantelzorgpremie’ genoemd, maar het is eigenlijk een tegemoetkoming voor de zorgvrager. Het is bedoeld voor niet-medische kosten zoals huishoudelijke hulp en andere onkosten. Soms wordt het ook gebruikt om mantelzorgers te vergoeden voor hun kilometervergoeding. Dit zorgbudget kan toegekend worden voor een bepaalde periode of levenslang.
- Voorwaarden: De zorgvrager moet een zware zorgbehoefte hebben. Dit wordt via een indicatiestelling vastgesteld.
- Bedrag: €140 per maand.
- Aanvragen: Via de Dienst Maatschappelijk Werk van de mutualiteit van de zorgvrager kan een indicatiestelling worden aangevraagd. Een maatschappelijk werker van de mutualiteit komt vervolgens op huisbezoek om de zwaarte van de zorgbehoefte vast te stellen. Hierbij wordt de zelfredzaamheid van de zorgvrager getest op 6 domeinen. Als je in een woonzorgcentrum verblijft, is er geen extra indicatiestelling nodig. Je zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden wordt dan automatisch uitgekeerd.
2.2 Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood
Dit budget is specifiek voor 65-plussers met een verhoogde zorgbehoefte en een beperkt inkomen. Het kan gebruikt worden voor thuiszorg, hulp aan huis of verblijf in een woonzorgcentrum.
- Voorwaarden: De zorgvrager moet minstens 65 jaar zijn, een bepaalde zorggraad hebben én een beperkt inkomen. Om dit beperkt inkomen te berekenen wordt gekeken naar het pensioenbedrag, de spaargelden, eventuele eigendommen, giften en inkomsten uit verkopen tot 10 jaar terug.
- Bedrag: Tussen €88 en €594 per maand, afhankelijk van de zorgzwaarte.
- Aanvragen: Via de Vlaamse sociale bescherming (online vragenlijst) of via de Dienst Maatschappelijk Werk van de mutualiteit.
2.3 Zorgbudget voor personen met een handicap
Dit budget is bedoeld voor personen met een erkende handicap of zorgnood die nog geen andere ondersteuning krijgen. Het kan gebruikt worden voor extra hulp in het dagelijks leven en wordt ook wel het basisondersteuningsbudget (BOB) genoemd.
- Voorwaarden: De zorgvrager moet erkend zijn als persoon met een handicap en ingeschreven zijn bij het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH).
- Bedrag: €300 per maand.
- Aanvragen: Automatisch toegekend aan wie voldoet aan de voorwaarden.
2.4 Persoonsvolgend budget (PVB)
Dit budget is bedoeld voor volwassenen met een handicap die intensievere ondersteuning nodig hebben. Het biedt maatwerkondersteuning, bijvoorbeeld voor persoonlijke assistentie of dagbesteding.
- Voorwaarden: De zorgvrager moet een erkende handicap hebben en nood hebben aan intensieve ondersteuning.
- Bedrag: Afhankelijk van de zorgnood wordt een jaarbudget opgesteld.
- Aanvragen: Via het VAPH, na een uitgebreid onderzoek.
3. Belastingvoordeel
Mantelzorgers kunnen in sommige gevallen profiteren van belastingvoordelen, met name als ze financieel instaan voor een zorgvrager.
- Verhoogde belastingvrije som: Als de zorgvrager bij jou inwoont en je financieel voor hen zorgt, kun je een verhoogde belastingvrije som krijgen, wat betekent dat je minder belastingen betaalt.
Let op: als de zorgvrager je echtgenoot is, heb je geen recht op dit belastingvoordeel.
Hoe aanvragen? Deze voordelen worden toegekend via de belastingaangifte. Meer info krijg je bij de FOD Financiën.
4. Andere tegemoetkomingen en voordelen
Naast premies en vergoedingen zijn er nog andere manieren waarop de zorgvrager – en indirect de mantelzorger – financieel ondersteund kan worden:
- Sociaal tarief voor gas en elektriciteit: Personen met een verhoogde tegemoetkoming kunnen korting krijgen op hun energiekosten.
- Tegemoetkomingen voor opvang: Via de mutualiteit kan een gedeeltelijke terugbetaling worden aangevraagd voor dag- of nachtopvang voor zorgbehoevende personen die nog thuis wonen.
- Kortingen op openbaar vervoer: Sommige maatschappijen laten begeleiders of mantelzorgers van zorgbehoevenden gratis meereizen.
- Dienstencheques voor huishoudelijke hulp: Wie een erkende zorgbehoefte heeft, kan extra dienstencheques krijgen.
- Tegemoetkomingen voor hulpmiddelen: Via het VAPH of de mutualiteit kunnen hulpmiddelen zoals rolstoelen, trapliften of aanpassingen aan de woning (gedeeltelijk) vergoed worden.
- Incontinentieforfait: Een jaarlijkse tegemoetkoming in de kosten voor incontinentiemateriaal van zwaar zorgbehoevenden of van niet-afhankelijke personen. Er zijn twee soorten forfaits, afhankelijk van je situatie.
Hoe aanvragen? Informeer bij je mutualiteit of het VAPH welke voordelen van toepassing zijn op jouw situatie.
Tot slot: laat geen steun liggen!
Veel mantelzorgers en zorgvragers weten niet welke financiële steun er mogelijk is. Informeer je goed en vraag na waar je recht op hebt. Het is belangrijk dat je zorg en ondersteuning geen financiële last worden.
Wil je op de hoogte blijven van het nieuws over mantelzorg? Word dan gratis lid en ontvang onze nieuwsbrief.
Heb je nog vragen? Neem contact op via 078 77 77 97 of info@steunpuntmantelzorg.be.