“Ik voel me schuldig als ik een uurtje voor mezelf neem.”
“Ik twijfel of ik wel de beste zorg geef.”
“Als ik het niet doe, dan doet niemand het.”
“Wat als ik er zelf niet meer ben…”
Het zijn gedachten die veel mantelzorgers herkennen. Schuldgevoel sluipt haast vanzelf binnen in het leven van wie langdurig voor een ander zorgt. Het lijkt de schaduwkant van hun zorgzaamheid: hoe groter het engagement, hoe zwaarder soms de last van dat knagende gevoel.
De vele gezichten van schuldgevoel
Schuldgevoel bij mantelzorgers gaat vaak verder dan de vraag of ze ‘de juiste beslissing hebben gemaakt’.
Het gaat ook over:
- Het gevoel altijd tekort te schieten. Tussen werk, gezin, huishouden en zorg lijkt het alsof er nooit genoeg uren in een dag zitten. Wat je ook doet, het voelt alsof het nooit helemaal voldoende is.
- Het gevoel er alleen voor te staan. Veel mantelzorgers voelen dat zij de enigen zijn die écht goede zorg kunnen geven. Tijd nemen voor zichzelf voelt dan alsof ze iemand in de steek laten. En wat als zij er zelf niet meer zijn?
- Het gevoel niet goed genoeg te zijn. Ben ik wel geduldig genoeg? Had ik dit anders moeten aanpakken? Onzekerheid kan snel omslaan in zelfkritiek.
Deze gedachten zijn menselijk en begrijpelijk, maar ze vergroten de draaglast aanzienlijk. Schuldgevoel is een emotionele rugzak die bovenop de praktische en mentale taken van mantelzorg komt.
Draagkracht versus draaglast
Mentale gezondheid draait vaak om het evenwicht tussen draaglast (alles wat zwaar weegt) en draagkracht (alles wat je helpt sterk te blijven staan). Wanneer schuldgevoel voortdurend meespeelt, voelt de last dubbel zo zwaar.
Daarom is het zo belangrijk om de draagkracht te versterken. Niet door nóg meer te doen, maar door jezelf toe te staan om ook zorg te dragen voor je eigen welzijn. Want hoe beter een mantelzorger zich staande kan houden, hoe duurzamer en krachtiger de zorg die hij of zij biedt.
Samen veerkrachtig
Het thema van de 10-daagse van de geestelijke gezondheid dit jaar is ‘Samen veerkrachtig’. Dat raakt de kern van mantelzorg: je hoeft het niet alleen te dragen.
Veerkracht groeit in verbinding. Wanneer mantelzorgers hun gevoelens kunnen delen met familie, vrienden of lotgenoten, verliezen gevoelens van schuld of schaamte vaak wat van hun scherpte. Ook een klein gebaar van erkenning – een luisterend oor, een “dank je wel” – kan wonderen doen.
Samen veerkrachtig betekent ook mild zijn voor jezelf. Weten dat perfect zorgen niet bestaat, maar dat goede zorg begint bij een zorgzame houding naar jezelf toe.
Tips om schuldgevoel te verlichten:
- Geef je grenzen aan. Het is oké om bepaalde taken uit handen te geven of af te bakenen. Dat is een manier om je draagkracht te bewaken.
- Herinner jezelf eraan: zelfzorg = goede zorg. Door goed voor jezelf te zorgen, bied je stabielere en meer liefdevolle zorg aan de ander.
- Durf te delen. Schuldgevoel wordt lichter als je er woorden aan geeft en merkt dat je niet alleen bent.
- Wees mild. Niemand kan 24/7 alles perfect doen. Goed genoeg is vaak al méér dan genoeg.
Wil je op de hoogte blijven van alle nieuws over mantelzorg? Word dan gratis lid en ontvang onze nieuwsbrief.
Heb je nog vragen? Neem contact op via 078 77 77 97 of info@steunpuntmantelzorg.be.