Online : Infosessie : Wegwijs in mantelzorg: hoe combineer ik werk met mantelzorg?

In deze sessie geven we praktische handvaten om de combinatie tussen werk en mantelzorg haalbaar te maken, en daarbij ook tijd voor jezelf te vinden. We gaan in op verlofsystemen waar je een beroep op kan doen, zoals het nieuwe mantelzorgverlof en het verlof voor medische bijstand. We geven tips om het gesprek met je werkgever aan te gaan. Doorheen de sessie is er ruimte om ervaringen met elkaar uit te wisselen.

Waar word jij als mantelzorger gelukkig van?

Heb je al gehoord over de geluksdriehoek? Vergelijk het met de voedings- of bewegingsdriehoek, maar dan voor geluk. Want gezondheid gaat over meer dan alleen gezonde voeding en beweging. Je mentaal welzijn en je geluksgevoel zijn minstens even belangrijk. Benieuwd hoe de geluksdriehoek jou als mantelzorger kan helpen? We zetten het voor je op een rijtje.

Veel mensen gaan op zoek naar hoe ze zich gelukkig en goed in hun vel kunnen voelen. In vreemde en onzekere tijden zoals vandaag de dag – waar het coronavirus ons leven uit evenwicht brengt – is dat allesbehalve evident. Het is ook niet altijd even duidelijk wat wel en wat niet werkt om gelukkig te zijn. Daarom heeft het Vlaams Instituut Gezond Leven alle belangrijke wetenschappelijke kennis over geluk – zoals wat is het en hoe kan je eraan werken? – verzamelt in de geluksdriehoek. Het wil zo mensen informeren en inspireren.

Je gelukkig voelen kan je voor een stuk zelf beïnvloeden.

Wetenschappelijk onderzoek leert ons steeds meer over geluk en wat ons (on)gelukkig maakt. Het gezin waarin we geboren worden, de omstandigheden waarin we opgroeien en de zaken die we meemaken, hebben een invloed op ons geluk. Iemand die er financieel slecht voorstaat, zal het moeilijker hebben om zich gelukkig te voelen. Ook mensen met gezondheidsproblemen of een ernstige ziekte voelen zich vaak minder goed in hun vel. Gelukkig zijn hangt dus voor een deel af van ‘geluk hebben’. De manier hoe mensen omgaan met een probleem of moeilijke situatie kan bepalen of ze zich meer of minder gelukkig voelen. En die manieren van omgaan met problemen kan je leren en in handen nemen.

Perfect geluk bestaat niet

Bij de start van elk nieuw jaar wensen we elkaar ‘een goede gezondheid en veel geluk’ toe. Maar daar stopt het vaak bij, alsof we schrik hebben om over geluk te praten. Of misschien weten we niet hoe we dat moeten of kunnen doen? In elk geval is geluk iets dat er niet altijd moet zijn. Constant leuke en positieve gevoelens ervaren is een utopie. Het is belangrijker om te leren hoe je aan je geluk kan werken. Want je gelukkig voelen gaat ook over het ‘ongelukkig zijn’ beheersen.

Bouwen aan geluk

De geluksdriehoek leert je hoe je kan omgaan met problemen of ongelukkig zijn en reikt manieren aan om aan je geluk te bouwen. De driehoek bestaat uit 3 bouwblokken: je goed omringd voelen, je goed voelen en jezelf kunnen zijn. Deze drie factoren hebben een grote impact op je geluk. Maar wat wil dat precies zeggen?

De eerste bouwblok is ‘Je goed omringd voelen’. Oké, af en toe alleen zijn kan deugd doen, maar over het algemeen hebben we contact met anderen nodig. Zeker als mantelzorgers is het belangrijk om naast de persoon voor wie je zorgt ook nog met anderen personen contact te hebben. Warme contacten kunnen de batterijen terug opladen en geven de kans om te troosten en getroost te worden. Je voelt je betrokken bij mensen, je kan je hart luchten en je weet dat je op hen kan rekenen in moeilijke tijden.
Tip: schrijf je in voor een digitale vorming van steunpunt Mantelzorg en omring je met mensen die net als jou zorgen voor een ander.

De tweede bouwblok gaat over ‘Je goed voelen’. Je goed voelen gaat niet alleen over het ervaren van plezier, blijdschap, vreugde, hoop… Het gaat ook over het toelaten, aanvaarden en omgaan met negatieve emoties zoals verdriet, angst en boosheid. Als mantelzorger leef je vaak in een rollercoaster van emoties waardoor ‘je goed voelen’ niet vanzelfsprekend is. Ook minder positieve gevoelens horen erbij en dragen bij tot wie je bent. Zorg wel dat ze draagbaar blijven en in balans zijn met je positieve gevoelens.
Tip: Neem een moment voor jezelf om je emoties te voelen. Noteer de zaken in je leven die je energie geven, en de zaken die energie vreten. Schrijven kan helpen om emoties te verwerken, tot rust te komen en het is een goede manier om structuur en overzicht te krijgen.

De derde bouwblok is ‘Jezelf kunnen zijn’. Hier gaat het erom dat je jezelf kunt aanvaarden en een positieve houding kunt aannemen over jezelf − ook in relaties met anderen. Je kent jezelf – Wie ben ik? Waar ben ik trots op? – . Als mantelzorger heb je véél sterktes, alleen heb je daar misschien zelf niet zo veel aandacht voor. Probeer hier af en toe aan te denken. Denk positief over jezelf en wees trots op het feit dat je het verschil maakt voor een ander.
Tip: kijk elke ochtend in de spiegel en stel telkens de vraag: wat vind ik leuk aan mezelf? Waar ben ik trots op? En wat zijn mijn sterktes?

De ‘oranje bol’ onder de driehoek (rechts) verwijst naar de gebeurtenissen en ervaringen die je uit balans kunnen brengen. We ervaren allemaal stress en tegenslagen, kleine en grote. Zoals iemand uit je omgeving die ernstig ziek wordt. Deze gebeurtenis brengt grote (onverwachte) veranderingen met zich mee en heeft een impact op je geluk. Hoe sterk je geluk te lijden heeft onder deze tegenslagen hangt voor een deel af van hoe veerkrachtig je bent op dat moment. Dit wil zeggen, het vermogen om je aan te passen aan tegenslagen en daar misschien zelfs sterker uit te komen.   

Hoe ga je aan de slag?

Wil je werken aan je geluk of wil je beter leren omgaan met de stress, angst of piekergedachten die je ervaart? Kijk dan zeker eens op www.geluksdriehoek.be. Op deze website vind je informatie over veertien thema’s waaronder: veerkracht, stress, burn-out, verlies, ouderschap, piekeren, angst… Binnen elk thema zijn eenvoudige oefeningen, filmpjes, verhalen en tips te vinden van (bekende) Vlamingen.  

Meer weten?

  • Laat je inspireren door tips en kleine gelukjes van andere mantelzorgers op deze pagina.
  • Wil je je omringen met andere mantelzorgers? Schrijf je dan in voor een vorming via deze link.
  • Info over Vlaams Instituut Gezond Leven: www.gezondleven.be.

Online : Infosessie : Mantelzorger ? Zorg ook voor jezelf

Zorgen voor een geliefde kan veel van je vragen. In deze vorming staan we stil bij de draagkracht en draaglast van mantelzorgers. Hoe zorg je ervoor dat de zorg haalbaar blijft en hoe zorg je voor jezelf? We overlopen tal van diensten en mogelijke hulpmiddelen die je daarbij kunnen ondersteunen.
inschrijven via info@steunpuntmantelzorg.be of 02 515 04 42

Belastingvoordeel voor mantelzorgers

Vanaf 1 januari 2021 kunnen sommige mantelzorgers genieten van een verhoogde belastingvrije som. Het gaat over een uitbreiding van de bestaande regeling.

Wat is de belastingvrije som?

De belastingvrije som is het stuk van het inkomen dat sowieso van elke belastingheffing is vrijgesteld. Elke belastingplichtige in België heeft hier recht op. In het inkomstenjaar 2020 bedraagt de belastingvrije som 8.990 euro.

Bepaalde mensen hebben recht op een verhoogde belastingvrije som. Bijvoorbeeld mensen die kinderen ten laste hebben. Maar ook sommige mantelzorgers. De regering verhoogde de som van 3.270 euro vanaf 1 januari 2020 voor mantelzorgers naar 4.900 euro. Hierdoor ontsnapt een groter deel van je inkomsten aan de belastingen.

Voor welke mantelzorgers geldt de verhoogde belastingvrije som?

Deze regeling geldt niet voor alle mantelzorgers. Wie komt wel in aanmerking:

  • Mantelzorgers die zorgen voor en samenwonen met een (groot)ouder, broer of zus ouder dan 65 jaar.
  • De zorgbehoevende oudere moet minimum 9 punten hebben op de graad van zelfredzaamheid. Contacteer de Dienst Maatschappelijk Werk van je ziekenfonds voor meer info over de berekening van je zelfredzaamheidsgraad.
  • De zorgbehoevende oudere moet een beperkt inkomen hebben.

Opgelet! Deze regeling geldt niet voor mensen die samenwonen in een geregistreerde zorgwoning. Bij een zorgwoning worden jullie beschouwd als aparte huishoudens, waardoor uitkeringen en je belastingen apart berekend worden.

Meer weten?

Mantelzorggedicht: Van oud naar nieuw

Een nieuw gedicht van onze huisdichter en mantelzorger, met mooie eindejaarswensen.

Van oud naar nieuw we halen het wel
Al is ’t in ons geval geen kinderspel
Ons rugzakje is soms nogal zwaar
Doch, jawel we spelen dat wel weer klaar

En wie onder onze vleugels zitten
Mogen van ons dààr blijven klitten
Samen die winterevening over
Met feestdagen en wensen te over

Onze liefde wordt immers nooit moe
Al slaat het jaar dan zijn deurkens toe
Met een brandnieuw exemplaar voor de deur
Breken we samen elke saaiheid en sleur

Zelfs als we mekaar niet kennen
Ben ik er aan gaan wennen
We staan in onze zorg niet alleen
We hebben onze zorg zelfs gemeen!

Dus ook jij hebt van mij en knuffel verdiend
Jawel jij! Mijn onbekende vriend.

knuflolino

Over de mantelzorger die het gedicht schreef

Ze omschrijft zichzelf als iemand met een groot hart, soms te groot. Dat is medisch vastgesteld, vertrouwt ze ons toe. Altijd raakt ze je met haar liefde voor mantelzorgers. Ze schuwt daarbij de ruwe kanten van mantelzorg niet. Tegelijkertijd ontmoet je in haar gedichten een warme en lichte taal vol van poëzie en humor.

Lees haar andere gedichten:


Als Steunpunt Mantelzorg willen wij een platform bieden aan mantelzorgers om hun stem te laten horen. De standpunten en schrijfsels van gastbloggers vertegenwoordigen hun opinie en ervaring.

Mantelzorger Lieve over psychisch welzijn van ouderen en mantelzorgers

Mantelzorger en gastblogger Lieve Willems houdt een sterk pleidooi voor meer aandacht voor het welbevinden van ouderen en mantelzorgers. Ze reikt de hand naar andere mantelzorgers, zorgvoorzieningen en ouderen om samen te werken aan een inclusieve zorg en een wederkerige gelijkwaardige relatie tussen wie zorgt beleeft, ermee samenleeft en er professioneel geeft.

De standpunten in deze lezersbrief vertegenwoordigen de opinie en ervaring van de auteur van de lezersbrief. Als Steunpunt Mantelzorg willen wij een platform bieden aan mantelzorgers om hun stem te laten horen.

Lieve:

Mijn 86-jarige mama is een pientere madam die net als veel andere senioren decennia lange maatschappelijke verdienste heeft maar psychisch steeds kwetsbaarder wordt. Hoe ouder je wordt, hoe meer het risico op chronische rouw om de hoek loert: minder mobiliteit, minder gehoor, minder goed zicht, verlies van dierbaren, verlies van gezondheid, …

Door corona bloedt het hart, hoofd en lijf van senioren al sinds maart en dus ook dat van ons, hun mantelzorgers. We danken letterlijk ons leven aan onze senioren en wat blijft het akelig stil over hun kwetsbaarheid. Alsof hun kwetsbaarheid enkel gaat over Covid krijgen of niet, eraan dood gaan of niet. Want ze zijn allemaal kwetsbaarder geworden. Door Covid verliezen ze immers niet alleen hun autonomie en participatie maar ook hun netwerk.

Sommige voorzieningen hebben bedroevend weinig aandacht voor de talenten van onze senioren. Ze worden nog te vaak herleid tot “een medische risicogroep” terwijl ze naast hun beperkingen, zoveel talenten en zoveel identiteiten hebben. Dat hun welbevinden zakt, is een logisch gevolg.

Daarbij zetten nog niet alle voorzieningen massaal in op familiebetrokkenheid en de talenten van naastbetrokkenen of mantelzorgers in hun werking. Sommige voorzieningen doen dat wel gelukkig. Maar een deel van de voorzieningen houdt op bepaalde plaatsen familiebetrokkenen en bewoners in Covidtijden vooral zeer accuraat en transparant op de hoogte van besmettingen, quarantaines, veranderende bezoekpolicy en personeelsnieuws. De focus ligt op basiszorg en de medisch-biologische kant. Terwijl welbevinden ook stoelt op de interactie tussen hoofd, hart, lijf, perspectief, zingeving en betekenisvolle relaties.

Het blijft daar een existentiële mensenrechtenschending dat familieleden hun geliefde die nu extra kwetsbaar is door gebrek aan betekenisvolle relaties en contacten enkel mogen gaan empoweren als de voorziening dat toestaat. Ook omgekeerd krijgen senioren te weinig kansen om “gepast te geven” aan hun families. Want zij zijn naast zorgvragers en –ontvangers ook gewoon mensen die evenzeer willen mogen geven en aanbieden. Zij snakken terecht naar een gelijkwaardige plek naast de zorg en de mantelzorger. Ook de mantelzorger ijvert al jaren voor een gelijkwaardige plek naast de professional vanuit zijn jarenlange familiedeskundigheid en betrokkenheid.

Heel wat bewoners en hun naastbetrokkenen leven vandaag in een machtsverhouding waar de voorziening leidt en de bewoner en familie volgt. Voorzieningen bepalen zo, vaak onbewust en ongewild, het leven en samenleven van mensen volledig. Als je iemand als je broekzak kent, is het schrijnend om elkaar soms maar 25 minuten per week te zien achter glas zonder privacy. Hoe kan je een betekenisvol gesprek hebben en elkaars diepste roerselen zo beluisteren? Hoe moeten mensen met een kwetsbaarheid zich voelen? Hoe moeten wij, hun naastbetrokkenen, ons voelen?

Veel volk, veel nieuwe gezichten, veel verandering, geen perspectief… logisch dat bewoners gedesoriënteerd, opstandig of net gelaten en depressief worden. Geen wonder dat ook familieleden steeds bozer worden. Terwijl iedereen roept dat kerst moet gered worden, laten we als samenleving hùn bestaan en betekenis stilvallen.

Bij gebrek aan ankerfiguren uit hun vertrouwde omgeving, die hun geschiedenis kennen, wordt het welbevinden van heel wat bewoners en hun naastbetrokkenen schromelijk verwaarloosd.

Waar de hele sector terecht opstond voor de noden van de professionele zorgverleners, staat de bewoner en zijn familielid overal alleen.

Ik kom als mantelzorger, met ook een gezinstherapeutische pet op, met andere naastbetrokkenen voor hun rechten op, voor hun autonomie en participatie. Nog nooit werd zoveel boven de hoofden van wie kwetsbaar is en wie hen omringt, beslist. Nooit werden ze zo doodgezwegen als vandaag. Zij die ons het leven gaven, die ons de vrede brachten, die ons leerden wat rekening houden met elkaar betekent, zij die ons leerden er het beste van te maken, zij die ons, zonen en dochters en ook de kleinkinderen door heel wat levensfases loodsten, steunden en begeleidden. Ze verdienen dat wij nu voor hen vechten, voor hun autonomie, voor waar zij goed in zijn, voor hun relaties en bewegingsvrijheid, voor hun legacy.

Ook binnen de Covidvoorschriften kunnen we meer voor hen betekenen dan het keurslijf waarin menige voorziening hen, vaak uit angst, vastzet. Hun noden worden, zeker in Covidtijden, herleid tot een “kwetsbare groep die we moeten beschermen”. Maar we beschermen hen niet als hun levenskwaliteit geen betekenis en belang krijgt. Ik zie mijn mama en veel mama’s en papa’s van anderen achteruitgaan door gebrek aan perspectief. Ik zie hen lijden en wij en veel kleinkinderen lijden mee.

Samen met andere mantelzorgers wil ik hen een stem geven op sociale media, in de pers, bij het beleid want deze groep is minder mondig, kleiner, minder gedigitaliseerd, niet gegroepeerd in een vakbond met “zilvergrijze woede-betogingen en -acties” .

Veel andere mantelzorgers zoals ik hebben psychosomatische klachten, zoals stress, slapeloosheid, burn-outklachten, …omdat ze steeds tegen de stroom moeten oproeien en knokken. Want voor elke levenskwaliteitsverbetering moeten we ons een weg wroeten door een administratieve wirwar van paperassen en een versnipperd zorglandschap, versnipperde teams, versnipperde zorg- en samenwerkvisies, … Zo knaagt ook iedere steeds complexere digitalisering van dienstverlening weer een hapje autonomie weg bij een generatie die zo sterk was in het echte leven. De digitalisering maakt senioren vaak nog afhankelijker van anderen.

Er wordt nu aandacht gegeven aan het psychisch welbevinden van senioren. Er worden preventiecampagnes opgezet tegen suïcidale gevoelens bij deze leeftijdsgroep en dat is welkom. Daarnaast pleit ik om massaal op te staan en te vechten voor meer autonomie, ook in Covidtijden.

Ik zal voor jullie gaan staan als dochter, als mantelzorger, als contextueel therapeute voor en tussen drie generaties, als gezinsbegeleider, als samenlevingscoach, als mens en medemens. Mijn stem zal de stem zijn van alle mensen met kwetsbaarheid, alle senioren, hun kinderen en kleinkinderen en die van alle mantelzorgers. Of die nu zorgen voor iemand in een thuiscontext of in een residentiële context. Zij zijn allen mantelzorgers en verdienen allemaal een degelijk statuut en erkenning. Zij laten immers wie kwetsbaar is, ook gewoon ouder, broer, zus, vriendin, talent, ervaring, sterkte.. zijn in plaats van enkel te focussen op hun beperking.

Mijn pen zal schrijven tot ook wij mantelzorgers samen met jullie mee prioritair gevaccineerd worden zodat jullie betekenisvolle relaties en bewegingsvrijheid weer een plek krijgen. En ik zal schrijven en praten tot er overal een operationele COVID-bewoners- en naastbetrokkene/ mantelzorgerraad in elke voorziening is. Niet binnen jaren maar nu. Een raad die geconsulteerd wordt, niet zo maar eentje op papier. Een raad die door externen wordt geëvalueerd op zijn effectieve bewoner- en naastbetrokkene-empowerment. Die moet er niet morgen komen maar nu want zij hebben maar één leven en dat leven ze nu.

U leest me wellicht strijdvaardig en dat ben ik ook, tussen de huilbuien, de frustratie, de onmacht, stress en psychosomatische klachten door.

Zonder Steunpunt Mantelzorg, hun morele steun, de echte erkenning, het pragmatisch meedenken en vooral hun ACTIEF mee opkomen voor de rechten van mantelzorgers en het empoweren van hen en hun familieleden in voorzieningen, weet ik echt niet of ik het nog zou volhouden.

Zonder hun laagdrempelige toegankelijkheid, het blijven mee verbinding brengen tussen beleid, wie zorg nodig heeft en wie ermee samenleeft, was ik zowel emotioneel als fysiek een wrak geweest vandaag.

Wat Steunpunt Mantelzorg voor mantelzorgers doet, is actief luisteren en mantelzorgers écht empoweren. Want met een luisterend oor, een uurtje mindfulness en een wandeling alleen komen we er niet als het welbevinden van ouderen in gevaar is.

Weten dat Steunpunt Mantelzorg zowel wie kwetsbaarheid beleeft, wie ermee samen leeft en wie er professioneel voor zorgt de hand reikt, geeft mij de kracht om te blijven meebouwen aan meer kwaliteit van leven voor ieder mens, in al zijn levensfases. Voor Steunpunt Mantelzorg is vermaatschappelijking van de zorg en Psy 107 alvast geen dode letter maar merkbare implementatie van bestaande beleidslijnen. Dat doet deugd, geeft echte energie en hoop.

Net zoals het werk van de Vlaamse Ouderraad, het Familieplatform, Similes, de VLESP, de Mobiele Teams, de Logo’s, en al die andere organisaties en mensen op de vloer en in het beleid die mee vorm geven aan een toekomst voor ieders hoofd, hart, lijf en relaties. Want kwetsbaar zijn we allemaal.

Basisvoorzieningen doen overleven, relaties doen leven en geven betekenis aan een bestaan. (Nagy Contextueel Gedachtengoed)

Zonder de weer zo deugddoende telefoon met Naomi De Bruyne van Steunpunt Mantelzorg had ik deze tekst niet op papier gekregen. Nee, ik was of in mijn hoekje gekropen of weer een slapeloze nacht ingegaan. De reden? Ik moet wachten op toestemming van een WZC én van hun coördinerend arts om als verrassing mijn mama’s kamer te mogen gaan kerstversieren terwijl zij in de eetzaal zit. Het illustreert nog maar eens dat we de machtsverhouding dringend moeten ombuigen tot een wederkerige gelijkwaardige relatie tussen wie zorgt beleeft, ermee samenleeft en er professioneel geeft.

Tot slot wil ik alle voorzieningen en professionals oprecht bedanken die al actief en hecht samenwerken met naastbetrokkenen, mensen met een kwetsbaarheid en hun talenten. Zij tonen aan dat het wel kan en geven dagelijks kracht aan de missie die zovelen met mij uitdragen: een inclusieve samenleving en verdere vermaatschappelijking van de zorg in trialoog

Lieve Willems
Naastbetrokkene/ Mantelzorger
Dochter
Inclusief Contextueel Therapeute en Vormer voor en tussen 3 generaties met en zonder kwetsbaarheid
Gegradueerde Gezinsbegeleiding en gezinsgericht werken
32 jaar Onderwijs- en Opvoedervaring
Auteur Universeel Relationeel Esperanto, relatietaaltool in 33 woorden voor 3 generaties in veranderende (zorg)relaties en samenleving, voor privé en werk en daartussen
Mede-Auteur VLOR-Garant 2005 Emotionele en gedragsproblemen bij jongeren een verkenning Hoofdstuk mbt Een contextuele benadering tussen individu, gezin, onderwijs, hulpverlening en samenleving
Freelance Vormer in trialoog tussen zorgvrager, mantelzorger en zorgverlener in GGZ, Onderwijs-, Hulpverlening-, Zorg- en Familiecontexten