Niet storen, opname van het moment
In woonzorgcentrum Sint-Vincentius vond een bijzonder sociaal-artistiek project plaats: Niet storen, opname van het moment. Met muziek en persoonlijke verhalen brachten drie talentvolle makers kunst tot bij bewoners die moeilijk kunnen deelnemen aan het cultureel leven.
Het viool-gitaar duo RAAS, bestaande uit Ruth Mareen en Marie-Lou Debels, werkte hiervoor samen met schrijver en sociaal-cultureel werker Jordy Spyt. Hun gezamenlijke doel: momenten creëren van verbinding, herkenning en menselijkheid.
“We voelen ons het meest thuis wanneer we dicht bij mensen kunnen spelen,” vertellen Ruth en Marie-Lou. “Zonder podium, zonder afstand. Zo ontstaat er echte verbinding.”
Verhalen als vertrekpunt
Het project startte met gesprekken met tien bewoners, soms samen met hun partner, mantelzorger of familie. Die gesprekken werden begeleid door het team ergotherapeuten en de coördinator innovatie. De focus lag bewust op bewoners die hun kamer moeilijk kunnen verlaten, snel overprikkeld raken of door ziekte en ouderdom minder mobiel zijn.
“Sommige bewoners vertelden hun levensverhaal van begin tot einde,” vertelt Marie-Lou. “Bij anderen kwamen de herinneringen in stukjes, vaak door dementie. Dan was het voor ons zoeken hoe we die puzzel opnieuw konden samenleggen.”
Op basis van deze gesprekken vertaalde Jordy de verhalen naar korte, fragmentarische teksten. Ruth en Marie-Lou zochten daarbij passende muziek: van operette en swingdans tot golden oldies, soms speciaal herwerkt voor viool en gitaar.
“Zelfs muziek uit vervlogen tijden kan opnieuw tot leven komen,” zegt Ruth. “Wanneer een bewoner plots begint mee te neuriën, weet je dat je iets geraakt hebt.”
Intieme huiskamerconcerten
Het resultaat waren kleine huiskamerconcerten, telkens rond één bewoner, in een rustige en veilige setting. De muzikale momenten werden aangepast aan het tempo en de mogelijkheden van de bewoners: een zacht geluidsniveau, herhaling, duidelijke sleutelwoorden en herkenbare melodieën.
“Je voelt heel snel wat iemand nodig heeft,” vertelt Jordy. “Soms is dat stilte, soms een zin die blijft hangen, soms gewoon samen luisteren.”
Tijdens de concerten kwamen emoties vaak spontaan naar boven.
“Je ziet traantjes, kleine glimlachen, handen die even worden vastgenomen,” zegt Jordy. “Dat raakt je diep. Het zijn kleine momenten, maar ze betekenen ontzettend veel.”
Kunst tot bij de bewoners
Voor Jordy krijgt het project ook een persoonlijke betekenis. Als mantelzorger weet hij hoe kwetsbaar het leven in een woonzorgcentrum kan zijn.
“We gaan op zoek naar verbinding in de vervreemding,” vertelt hij. “Veel bewoners kunnen niet meer weg en nemen daardoor niet langer deel aan culturele activiteiten. Met dit project brengen wij kunst en cultuur tot bij hen.”
Tien bewoners kregen zo een persoonlijke muzikale en verhalende ervaring, waarin muziek en woorden in elkaar overvloeiden. Na afloop volgden nagesprekken om te horen wat hen is bijgebleven en om te onderzoeken hoe dit project in de toekomst kan verder groeien.
Met Niet storen, opname van het moment tonen Ruth, Marie-Lou en Jordy hoe kunst, in al haar eenvoud, ruimte kan maken voor ontmoeting, erkenning en echte nabijheid.