Wie zorgt voor anderen, heeft soms de neiging om zichzelf wat te vergeten. Je eigen noden en verlangens lijken minder belangrijk, minder dringend dan die van de mensen rond je. Wanneer mensen op jou rekenen, voelt het al snel egoïstisch om aan jezelf te denken. En toch is het zo belangrijk om dat wel te doen. Denk maar aan het zuurstofmasker in het vliegtuig met de duidelijke veiligheidsinstructie om eerst jezelf te helpen en je dan pas te bekommeren over anderen.
Uiteraard zijn er mensen die zo’n instructie niet nodig hebben en zichzelf als vanzelfsprekend op de eerste plaats zetten. Gelukkig zijn die in de minderheid, ik ontmoet vooral mensen die verloren lopen of wankelen vanuit hun verlangen er te zijn voor anderen. En wie wankelt of valt heeft helaas niet de energie om voor anderen te zorgen. Het is een les die ik zelf met veel moeite heb geleerd. Als alleenstaande mama heb ik mijn energie lang voorbehouden voor mijn kinderen. Elk moment van mijn vrije tijd werd door hen ingevuld. Tot die energie op was en ik niet meer de mama kon zijn die ik wilde zijn. Mijn lichaam zei me dat het genoeg was. Gelukkig vond ik een manier om voor mezelf én mijn kinderen te zorgen. Ik kocht een mooi dagboek en ging dagelijks schrijven.
Ik had al eerder geschreven, sinds mijn pubertijd verzon ik vooral verhalen om de werkelijkheid te ontvluchten. Een dagboek is er echter niet om te vluchten maar om echt te benoemen wat er speelt. Zo word je je bewust van wat je voelt en kan je ook beslissingen nemen die bij jou passen. Door dat te doen, slaag ik er veel beter in om mijn grenzen te benoemen en op tijd voor mezelf op te komen. In mijn dagboek leg ik herinneringen vast voor later en maak ik plannen voor mezelf en mijn gezin. Ik schrijf enkel voor mezelf en denk niet te veel aan taalregels of beleefdheidsnormen. In mijn schrijfboekje mag alles gezegd worden en dat is bevrijdend. Mijn dagelijks schrijfmoment is nu mijn rustpunt aan het einde of in het midden van een drukke dag. Nu voel ik me sterker en heb ik (meestal) de energie om er echt te zijn voor wie me nodig heeft.
Als mantelzorger word je hoe dan ook geconfronteerd met heftige emoties. Je kan je machteloos voelen, verdrietig, onzeker of kwaad. Je gaat door een proces van afscheid nemen en aanvaarden. Bovendien ben je ook getuige van diezelfde emoties bij de persoon waar je voor wilt zorgen. Schrijven kan helpen om hierbij stil te staan en emoties te benoemen. Zo wordt het ook makkelijker om die gevoelens te delen met anderen en sta je er minder alleen voor. In het boek Opening up and writing it down onderzoeken James Pennebaker en Joshua Smith de effecten van schrijven bij traumatische gebeurtenissen en heftige emoties. En wat blijkt? Wie regelmatig 15 minuten schrijft, staat sterker in zijn schoenen en ondervindt minder mentale problemen. Ook psychosomatische klachten worden milder. Het opkroppen van negatieve gevoelens kan immers tot spanning leiden en heeft een negatief effect op het immuunsysteem. Wie schrijft, ondervindt dus minder stress of andere mentale problemen. Je geeft meer ruimte aan wat je voelt en verliest minder energie aan het wegduwen van storende gedachten waardoor je meer mentale ruimte krijgt voor andere dingen.
Een balans vinden tussen jezelf en je dierbaren is niet altijd makkelijk. Sinds ik de kracht van schrijven ontdekte, ging ik die ook delen in workshops en trainingen. Zo ontmoette ik heel wat mensen die op zoek zijn naar een nieuw evenwicht. Net als ik vinden ze in schrijven een bondgenoot. Ik sprak met David, een mantelzorger die schroom had om een zin te beginnen met IK. Luisteren naar zijn eigen behoeften vond hij maar egoïstisch. Schrijven hielp David om dat toch te doen. Eva begon samen met haar man te schrijven toen hij de diagnose van dementie kreeg. Intussen schrijft zij alleen verder omdat het hem niet meer lukt en koestert ze de schrijfmomenten die ze wel nog konden delen. Naïma nam kort na de dood van haar man deel aan een workshop rond rouw en verlies. Na een periode van mantelzorg, zijn overlijden en begrafenis was die dag voor Naïma het eerste moment dat ze kon stilstaan bij wat ze voelde. ’s Avonds schreef ze hem een afscheidsbrief.
Wil jij ook een schrijfmoment voor jezelf? Maak er dan een gewoonte van om regelmatig een kwartiertje te schrijven. Kies een vast moment die in jouw dagelijkse routine past. Is het voor jou niet haalbaar om dagelijks te schrijven, kies dan vaste schrijfdagen. Trek je terug met een schrijfboekje en schrijf wat er op dat moment leeft. Denk niet aan taalregels, streef niet naar een perfect gedicht, volg gewoon je hand en schrijf.
Meer weten? www.emke.be of schrijven@emke.be