Wat betekent mantelzorg voor jou?

Bij onze laatste nieuwsbrief van december zat een tevredenheidsmeting. Heel wat mensen vulden deze in.  Op het einde van de bevraging stelden we ook nog een wedstrijdvraag: ‘Wat betekent mantelzorg voor jou?’. De 25 mooiste en origineelste antwoorden maakten kans om een totebag te winnen. Hieronder de winnende antwoorden!

Jonge mantelzorgers in het hoger onderwijs

Onderzoek naar de ervaringen van jonge mantelzorgers in het hoger onderwijs.

Hoogstwaarschijnlijk leg je niet meteen een link met jongeren wanneer je het woord mantelzorg hoort. Toch is 1 op 5 van de Vlaamse jongeren tussen 11 en 18 jaar mantelzorger (Bronselaer et al., 2021). En dat is meestal niet zonder gevolgen. Al van jongs af aan te veel mantelzorgtaken opnemen kan een negatief effect hebben op het welzijn en gezondheid van de jongere. Ook hebben ze een grotere kans om onderwijsachterstand op te lopen en om in armoede te belanden. Een gegronde reden dus om meer bewustwording te creëren. 

Samen met HOGENT (onderzoekscentrum 360° Zorg en Welzijnen Erasmus Hogeschool Brussel planden we het voorbije jaar enkele activiteiten rond het thema jonge mantelzorgers. Via workshops gaven we meer info over het begrip mantelzorg, veerkracht en de verschillende hulplijnen. We gaven een online trefdag voor en over (jonge) mantelzorgers (voor studenten en personeel), we ontwikkelden een sensibiliseringscampagne met mooie woorden en beelden (ingestuurd door studenten) en we organiseerden een event over jonge mantelzorgers. 

Naast alle initiatieven voerden we ook onderzoek naar de ervaringen van jonge studenten in het hoger onderwijs. Er namen in totaal 105 studenten deel aan het onderzoek. Hieronder enkele belangrijke resultaten uit het onderzoek:

Dit onderzoek is het resultaat van een alliantieproject tussen HOGENT, Erasmus Hogeschool Brussel en Steunpunt Mantelzorg. 

Het project Jonge Mantelzorgers wordt geleid door het onderzoeksproject van het onderzoekscentrum 360° Zorg en Welzijn
Contactpersoon HOGENT: Freya Ponteur

Presentatie: naar een mantelzorg vriendelijk hoger onderwijs

Nieuwjaarsboodschap Steunpunt Mantelzorg

Ook in 2023 is Steunpunt Mantelzorg er voor jou!


De feestdagen staan voor de deur. Een periode van warmte, zorgzaamheid en samenzijn met je geliefden. Eveneens is het een periode van reflectie over het jaar dat voorbij is en van vooruitblikken naar wat komt. Als mantelzorger is deze reflectie niet altijd gemakkelijk. Je holt jezelf voorbij in de zorg voor je naaste waardoor je niet op tijd stilstaat bij wat dat met jou doet. Vooruitblikken naar de toekomst is dan weer confronterend, met vele ‘watals’- vragen en onzekerheid.

Zelf reflecteer ik ook terug op het voorbije jaar. Niet alleen als voorzitter van Steunpunt Mantelzorg, maar ook als mantelzorger. Na jaren van mantelzorg heb ik dit jaar eerst mijn mama en enkele maanden later mijn papa moeten afgeven. De leegte na het verlies en de mantelzorg snijdt diep. Me gooien in mijn job zorgt voor afleiding. Al gaat het rouwen en verwerken in ups en downs. Reflecties als deze maken me eens te meer trots op Steunpunt Mantelzorg. Elke mantelzorger heeft op een bepaald moment nood aan ondersteuning, een luisterend oor of informatie. Dat wij dat kunnen bieden aan onze 22 000 leden en 100 000 mantelzorgers die we bereiken, is iets waar ik bijzonder fier op ben. Voor 2023 zijn we ambitieus.

We blijven werken aan een betere ondersteuning en erkenning voor mantelzorgers, in alle fases van de zorg. Dat doen we door:

vormingen en ontspanningsmomenten te organiseren voor mantelzorgers;
– publicaties te maken die mantelzorgers wegwijs maken in het zorglandschap;
– een luisterend oor te bieden via onze telefoonlijn;
– samen te werken met zorgorganisaties zoals i-mens;
– de stem van mantelzorgers bij het beleid te brengen;
– in dialoog te gaan met de overheid over structurele erkenning en ondersteuning; 
– onze samenleving te sensibiliseren via pers en media;
– …

Kortom, ook in 2023 staan we voor je klaar.

Warme groeten
Karin Van Mossevelde
Voorzitter Steunpunt Mantelzorg

Mantelzorggedicht: de zorg van een mantel

Dit gedicht is geschreven door Laure Lagast. Haar gedicht werd geselecteerd voor de mantelzorggedichtenwandeling in Brugge. Deze wandeling, doorheen de stad Brugge, wordt georganiseerd door het het Brugs Mantelzorgnetwerk

De clowneus, een toegangspoort tot dementiezorg.

Een inkijk in de werking van Demiclowns VZW

(auteur Lara Debeuf)

Lara Debeuf en Lore Dhaenens leerden elkaar kennen tijdens hun studie dramatherapie. Beiden hadden een oma met dementie. Uit de grond van hun hart wilden ze iets betekenen voor hun oma en alle andere mensen met dementie. Zo ontstond Demiclowns vzw, de eerste demiclowns in Vlaanderen.

“In 2013 richtten Lore en ik Demiclowns vzw op”, vertelt Lara. “We willen personen met dementie weer zeggenschap geven over hun leven. Demiclowns zijn stuk voor stuk opgeleide dramatherapeuten in clownskostuum. De clown is een toegangspoort om als underdog de wereld van een persoon met dementie te betreden. We nodigen personen met dementie uit om rollen op te nemen uit hun leven. Rollen die ze vroeger spontaan opnamen in hun dagdagelijkse leven. Denk maar aan de rol van moeder, broer, bakker, leerkracht …”

“De demiclowns gingen in op de emoties van onze bewoners en wisten hen te raken.”
Ergotherapeut, WZC Meerlehof, Lummen

Opnieuw een gevoel van eigenwaarde.

“Het levensverhaal van de personen met dementie vormt de rode draad en het beginpunt van iedere interactie, communicatie en uitwisseling. Deze methodiek geeft hen het gevoel dat ze ertoe doen en inspraak hebben. Hun eigenwaarde en mentale welzijn nemen toe. Familieleden krijgen zo de kans om hen op een andere manier te zien.”

“Naast de psychische zorg brengen we mensen met dementie ook in beweging. Omdat de spiegelneuronen (deze zorgen ervoor dat we emoties aanvoelen en gedrag van anderen begrijpen) van mensen met dementie nog werken, spelen we daar gretig op in. Wij kopiëren hen, zij ons. Dat stimuleert het samen bewegen. Zo krijgen we zelfs passieve bewoners aan het dansen!” 

Meer levenskwaliteit

“Wij hebben een professionele therapeutische achtergrond. Daardoor zijn we in staat om moeilijke gedragingen en gevoelens die een persoon met dementie kan uiten, te begrijpen en te plaatsen.”
“Uit onderzoeken blijkt dat therapeutische clowns de levenskwaliteit van personen met dementie verbeteren. Met ons werk doen we de psychologische symptomen van gemiddelde en ernstige dementie verminderen.”

“Personen met dementie voelen zich gehoord en serieus genomen. Alle emoties mogen er zijn en worden gedragen door ons als therapeut. “
Lara, oprichter Demiclowns vzw

Ook zonder rode neus kan jij aan de slag met demiclowns-methodiek. 

“Wij delen graag onze kennis om de zorg voor personen met dementie te vergemakkelijken. Daarom werken Demiclowns samen met Steunpunt Mantelzorg een aanbod uit voor mantelzorgers en/ of professionals.” Binnenkort vertellen we hier graag
meer over. Hou dus zeker onze nieuwsbrieven in de gaten.

Contactgegevens Demiclowns vzw:
lara@demiclowns.be
http://www.demiclowns.be

Vlaamse Regering keurt nieuw Vlaams Mantelzorgplan goed.

De kogel is door de kerk. Het nieuwe Vlaamse Mantelzorgplan is definitief goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Om alle doelstellingen, die in het nieuwe Mantelzorgplan neergeschreven staan te realiseren, zal de Vlaamse Regering 1 miljoen euro investeren. Met dit bedrag zullen 5 projecten gelanceerd worden met als doel: meer erkenning en ondersteuning voor alle mantelzorgers.

We zijn tevreden met deze financiële injectie. De ambitieuze doelstellingen uit het mantelzorgplan worden zo kracht bijgezet. We zetten onze schouders onder deze uitwerking en zetten ons 100% in voor een voelbare impact bij mantelzorgers. Hieronder lees je het volledige persbericht van Hilde Crevits, Viceminister-president van de Vlaamse Regering & Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin:

Persbericht: goedkeuring mantelzorgplan door Vlaamse Regering

We zijn verheugd dat de Vlaamse Regering in het kader van het relanceplan groen licht geeft aan het Vlaams mantelzorgplan en de daaruit volgende projecten. Door 1 miljoen euro vrij te maken zet de Vlaamse Regering mantelzorg nadrukkelijk op de kaart, met erkenning van de meerwaarde van mantelzorg voor het zorg- en welzijnslandschap en de maatschappij.

Het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg en de erkende mantelzorgverenigingen werkten het afgelopen anderhalf jaar aan het mantelzorgplan in een intensief traject van participatie en co-creatie. In nauwe samenwerking met een ruime groep van stakeholders, niet-erkende verenigingen en beleidsdomeinen zoals werk, onderwijs en jeugd willen we de zichtbaarheid van mantelzorg op de werkvloer, op school en in de samenleving vergroten. Mantelzorgers die nog te vaak onder de radar blijven, bijvoorbeeld jonge mantelzorgers, kunnen door deze (h)erkenning beter worden ondersteund.

Met de goedkeuring van de Vlaamse Regering gaan we gemotiveerd van start met de volgende projecten:

• Mantelzorgbeleid op het werk
Zeven op tien mantelzorgers zijn beroepsactief. (H)erkenning van mantelzorgers op de werkvloer is dus erg belangrijk. In dit project worden personeelsdiensten, werknemers- en werkgeverscentrales gesensibiliseerd en zetten we in op de implementatie van methodieken rond mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid.

Mantelzorgondersteuning bij scharniermomenten
Mantelzorgers geven aan dat ze bij een opname vaak nog onvoldoende gehoord worden. Via proeftrajecten zetten we in op het volwaardig betrekken van de mantelzorger, en dit zowel door het beluisteren van hun verhaal als het verschaffen van informatie. Er wordt specifiek ingezet op de verhuis naar een woonzorgcentrum en het (nakend) overlijden van de zorgvrager.

Jonge mantelzorgers
In dit project hebben we aandacht voor de haalbaarheid van mantelzorg op jonge leeftijd. Zorgaanbieders, jeugddiensten en onderwijs worden gesensibiliseerd over de thematiek. We zetten samen trajecten op ter ondersteuning van jonge mantelzorgers.

Psychologische begeleiding voor mantelzorgers
Een intensieve mantelzorgsituatie kan voor emotionele belasting zorgen. Dit project wil voorzien in psychologische begeleiding voor mantelzorgers. We zetten in op mantelzorgondersteuning door te linken naar de eerstelijnspsychologische functie, maar ook via psycho-educatiepakketten.

• Optimalisering mantelzorgers.be
Belangrijk bij de ondersteuning van mantelzorgers, is het verstrekken van heldere en toegankelijke informatie. In dit project optimaliseren we de website mantelzorgers.be tot een centraal, helder toegangspunt voor basisinformatie over mantelzorg.

Nooit zomaar zorgeloos

Bieke (26) doet sinds haar elfde alles voor haar vader, die zware longproblemen heeft

“Ik weet nog goed dat ik het als kind normaal, en zelfs prettig vond dat papa altijd thuis was. Mama leefde toen ook nog. Ik was negen jaar toen ze stierf, en papa en ik alleen achterbleven. Hij werd de belangrijkste persoon in mijn leven. Het drong toen pas beetje bij beetje bij me door dat papa’s gezondheid niet al te best was en dat hij hulp nodig had. Ik deed in het begin af en toe de vaat of stofzuigde de woonkamer, maar geleidelijk aan namen al in mijn kinderjaren het aantal klusjes en taken toe, omdat het voor papa niet meer lukte. Op mijn elfde deed ik, zonder daar verder bij stil te staan, papa’s eerste digitale betalingen. Hij raakte niet wijs uit de website van de bank, dus nam ik over. De praktische zaken regelen voor papa werd zo bijna iets evident. Papa lijdt aan verschillende longaandoeningen. Hij heeft COPD (een ziekte waarbij je longen zijn beschadigd en ademen moeilijker wordt, red.), zware astma, verschillende allergieën en ernstige osteoporose in zijn rug. Van de minste fysieke inspanning –stofzuigen of boodschappen doen– raakt hij in ademnood, en moet hij dagenlang bekomen. Ik vind het vreselijk om mijn vader naar zuurstof te zien happen. Elke ochtend check ik of hij nog ademt, en ook ’s nachts houdt het me bezig. Mijn vader heeft last van reflux, en er is kans op verstikking. Ik slaap al wakend, nooit diep. Dat is uitputtend, ik voel me altijd moe. Zijn gezondheid is een constante bekommernis. Ik probeer papa zoveel mogelijk uit handen te nemen, en ook al beseft hij dat dat nodig is, en is het van mijn kant goedbedoeld, toch zet het onze band af en toe onder druk. Papa wil liefst nog zoveel mogelijk zelf proberen te doen, maar dat is niet altijd slim. Als we een discussie hebben, gaat het daarover. En dan zeg ik: ‘Laat me toe als mantelzorger, ik zorg graag voor je.’ Dat moet ik hem soms expliciet duidelijk maken.” 

Sterk en veerkrachtig

“Van jongs af aan een zorgende rol opnemen, maakt je sterk en veerkrachtig. Ik leerde me in geen tijd aan te passen aan moeilijke situaties. Als tiener ging ik mee naar papa’s afspraken in het ziekenhuis, om me daarna op mijn schoolwerk te storten. Toen ik ging verder studeren, werd de combinatie nog uitdagender. Het was tijdens een gastcollege dat ik voor het eerst de term mantelzorg hoorde vallen. Ineens klikte er van alles in mijn hoofd. Er bestond dus een term voor wat ik deed: ik voelde me meer erkend. Ik heb voor mezelf nu al uitgemaakt dat ik voor altijd bij papa blijf wonen, of hij bij mij, voor zolang ons nog rest. Ik heb een relatie, maar mijn vriend staat achter mijn voornemen. De zorg voor papa is altijd daar. Ik werk als zorgcoördinator in een middelbare school, dus mijn dagen zijn druk en vol. Mijn me-time is schaars. Maar zelfzorg is wel belangrijk, daarom –en dit klinkt misschien een beetje gek– neem ik sinds kort de tijd om mijn nagels te lakken. Dat komt neer op een halfuurtje voor mezelf, waarin ik even niets anders kan doen dan de lak te laten drogen. En verder geven muziek en zingen me energie, en uiteraard ook papa’s dankbaarheid. Als je kunt en mag zorgen voor iemand, krijg je veel terug. Waar hij kan, probeert papa nog iets te betekenen. Koken lukt nog, dus dan maakt hij de lekkerste stoverij mét gehaktballetjes, speciaal voor mij. Op die manier houden we het ook onder moeilijke omstandigheden altijd gezellig!”  

Het volledig artikel uit Libelle lezen? 
Artikel libelle juni

Kan ik mantelzorg aanvragen?

‘Ik zou graag mantelzorg aanvragen, bij wie moet ik daarvoor zijn?’

Het is een vraag die we vaak horen via telefoon, mail of op één van onze vormingen, infosessies of praatgroepen. Het wijst erop dat er nog heel wat verwarring bestaat over de term ‘mantelzorg’.

Neen is het antwoord. Mantelzorg kan je niet aanvragen. Je bent of wordt het. Je rolt in een zorgsituatie, zonder dat je dat per se wilt. Je bent mantelzorger wanneer je geregeld zorgt voor een persoon die ziek is, een persoon met een handicap of een persoon met een andere zorgbehoefte (bv. als je zorgt voor een persoon met een alcoholverslaving of je zorgt voor een persoon die kampt met een depressie). Als mantelzorger heb je een bepaalde relatie met de zorgvrager. Je bent diens moeder, partner, kind, beste vriend of zoon. Je zorgt meestal voor deze persoon uit liefde of vriendschap. Meestal. Want er zijn ook mantelzorgers die een minder goede of zelf slechte band hebben met de zorgvrager. Zo kan het zijn dat je als mantelzorger de zorgtaken op jou neemt omdat er niemand anders is of omdat je het dichtst bij de zorgvrager woont. Ook al is de band niet goed.

Intensiteit

Als mantelzorger kan je intensief zorgen voor iemand, dag en nacht bezig zijn met de zorg. Dat is zeer belastend. Probeer daarom de zorg te delen. Vraag hulp aan familieleden, buren, vrienden, professionele zorgverleners of zoek naar oplossingen (dagopvang, kortverblijf, vrijwilligers inschakelen, andere woonvormen bekijken…) om de zorg te verlichten. Wil je goed voor iemand zorgen, zorg dan ook goed voor jezelf.  

Uniek

Elke mantelzorgsituatie is ook anders. De relatie met de persoon voor wie je zorgt is uniek, de manier waarop je naar ondersteuning of zorg kijkt voor iemand anders is uniek, de taken die je opneemt kunnen verschillen, enzoverder.

Mantelzorg kan je dus niet aanvragen. En misschien associeerde jezelf niet als mantelzorger en dacht je dat het gewoon bij je rol als partner, zoon, dochter, vader, moeder, vriend(in) of buur hoorde. Maar het is niet gewoon. En het is vaak zwaar. Maar gelukkig is er ook hulp en ondersteuning. Praat over je zorgsituatie met anderen. Zeker als je voelt dat het niet meer gaat. Ga langs bij het sociaal huis/OCMW, de dienst maatschappelijk werk van je ziekenfonds, je huisarts, een psycholoog… en bespreek je problemen of vragen. Deze professionals zijn opgeleid om je te helpen.

Wat kan je dan wel aanvragen?

Ook bij Steunpunt Mantelzorg kan je terecht met al je vragen over (mantel)zorg. Of gewoon om je verhaal te delen of je hart te luchten. Je kan ons contacteren via: 078 77 77 97 of Info@steunpuntmantelzorg.be.

Zorgzame Buurt Aalst: ondersteuning voor mantelzorgers

Ontmoet mensen

In de stationswijk in Aalst kan je als mantelzorger binnenkort terecht voor ondersteuning en ontmoeting in de buurt. Het ondersteuningstraject maakt deel uit van het project Zorgzame Buurt Aalst. Kom genieten van ontmoeting, gesprek, informatie en een lekker stukje taart in Aalst!

Wat is Zorgzame Buurt Aalst?

In 133 buurten in Vlaanderen en Brussel zijn er projecten Zorgzame Buurten gestart. Steunpunt Mantelzorg stapte mee in een aantal projecten, waaronder het project in Aalst. Dat project wordt getrokken door onze partner i-mens.

Het project in Aalst heeft 3 grote assen:

1. We gaan buren met elkaar in contact brengen en het kleine helpen onder buren stimuleren. We doen dat fysiek op de site van i-mens, maar ook via het digitale burenplatform Hoplr.
2. We maken een sterk netwerk van formele en informele hulp, zodat er op elke hulpvraag van een buurtbewoner een antwoord en oplossing komt.
3. We ondersteunen mantelzorgers.
Partners van het project: i-mens, Steunpunt Mantelzorg, Stad Aalst, Hoplr, Coponcho, Liever Thuis LM, Helan, Solidaris, Neutraal Ziekenfonds Vlaanderen, Vlaams Neutraal Ziekenfonds…

Programma najaar:

-> 12 oktober: mantelzorg in de buurt – netwerknamiddag

14u tot 18u:
Vrij inloopmoment! Kom langs en stel je vragen bij een medewerker van een mantelzorgvereniging, een maatschappelijk werker van een ziekenfonds en de burenverbinder van i-mens.
14.30-15.30:
Infosessie over: wat is mantelzorg? En waar kan je terecht als mantelzorger?

Meer info via: 0499 99 78 32 of Bekijk de flyer!

-> 15 november: mantelzorg in de buurt – Infomoment financiële steun

14u tot 15u:
Infomoment over premies en tegemoetkomingen.
15u tot 17u:
 Vrij inloopmoment! Kom langs en stel je vragen aan een medewerker van een mantelzorgvereniging, een maatschappelijk werker van een ziekenfonds en de burenverbinder van i-mens. Breng je documenten voor financiële steun onmiddellijk in orde!

Meer info via: 0499 99 78 32 of bekijk de flyer!
 

-> 6 december: lessenreeks regel je zorg online voor mantelzorgers

13.30u tot 16u:
Vind jij het moeilijk om online je weg te vinden in de zorg? Wil je graag weten hoe je online je ziekenfondsdossier raadpleegt? En hoe je online een afspraak maakt met een geconventioneerde arts? 

-> 20 december: Lessenreeks regel je zorg online voor mantelzorgers

13.30u tot 16u:
Vind jij het moeilijk om online je weg te vinden in de zorg? Wil je graag weten hoe je online je ziekenfondsdossier raadpleegt? En hoe je online een afspraak maakt met een geconventioneerde arts? 

-> 17 januari: Lessenreeks regel je zorg online
voor mantelzorgers

13.30u tot 16u:
Vind jij het moeilijk om online je weg te vinden in de zorg? Wil je graag weten hoe je online je ziekenfondsdossier raadpleegt? En hoe je online een afspraak maakt met een geconventioneerde arts? 

Meer info via: 0499 99 78 32 of bekijk de flyer!
 
Alle bijeenkomsten vinden plaats op de volgende locatie: Werf 7, 9300 Aalst. Parkeermogelijkheden vlakbij (postsite).
Bij alle bijeenkomsten is er doorlopend taart en koffie!