In 2024 trekken we opnieuw massaal naar de stembus. De kiezer moet dit jaar maar liefst 5 keer zijn stem uitbrengen, verdeeld over twee kiesmomenten in juni en oktober. Als erkende mantelzorgvereniging hechten wij veel belang aan de partijstandpunten die focussen op de verschillende vormen van ‘zorgen’. Wij doorspitten de verschillende partijprogramma’s en goten deze in een overzicht.
Belangrijk: De standpunten die in dit overzicht worden gedeeld, zijn overgenomen uit de officiële partijprogramma’s of mailcorrespondentie met de partijen en dienen louter ter informatie van onze leden. Op geen enkele manier wil Steunpunt Mantelzorg zijn leden politiek beïnvloeden of overtuigen. De volgorde waarin de partijen worden weergegeven is dan ook louter willekeurig en niet onderhevig aan persoonlijke voorkeur.
Vooruit
Vooruit roept in zijn partijprogramma op om de waarde van mantelzorgers meer te erkennen, alsook de cruciale rol die zij spelen in het zorglandschap. “Mensen doen dit vanuit liefde, loyaliteit en solidariteit, wat Vooruit een bijzonder mooie zaak vindt die meer en beter gefaciliteerd en ondersteund moet worden. Deze zorgtaak kan namelijk uitdagend zijn en een zware last vormen, zowel emotioneel als financieel.”
- Een belangrijk aspect hierin voor Vooruit is het vergroten van de betrokkenheid van mantelzorgers in de zorgvoorzieningen waar hun dierbaren verblijven. “Omdat mantelzorgers een groot deel van de zorg op zich nemen, vinden we dat deze betrokkenheid verder mag gaan dan bijvoorbeeld binnen de bezoekuren; het mag gaan om actieve participatie. Voorzieningen worden op die manier omgevormd tot centra waar niet alleen professionele zorg geboden kan worden, maar waar ook ingezet kan worden op informele zorg en vrijwilligerswerk in de gemeenschap. Dit creëert een ondersteunend ecosysteem waarin mantelzorgers erkend worden als essentieel voor het welzijn van degenen die zij verzorgen.”
- Daarnaast zet Vooruit ook in op respijtzorg en financiële voordelen in het bieden van ondersteuning aan mantelzorgers. “Deze vorm van tijdelijke zorgverlening biedt mantelzorgers de nodige rust en ontlasting, waardoor ze hun zorgtaken beter kunnen volhouden. De drempel hiertoe willen we verlagen, bijvoorbeeld door respijtzorg meer te laten aansluiten bij de individuele behoeften van de mantelzorger en de naaste. Het stroomlijnen van de financiële voordelen kan dan weer helpen om de toegang voor mantelzorgers eenvoudiger te maken.”
Open Vld
Volgens Open vld is mantelzorg een cruciaal onderdeel in het versterken van het maatschappelijk weefsel, maar moeten we als individu ook niet alles alleen willen doen. De oplossingen hiervoor liggen volgens de partij op lokaal niveau. “Bij mantelzorg is het belangrijk dat noden lokaal gedetecteerd worden en waar overbelasting is, actie wordt ondernomen. Dat kan door reguliere hulp in te schakelen of vrijwilligerswerk. Het lokaal bestuur kan daarbij vraag en aanbod met elkaar in contact brengen en zo mantelzorgers ontlasten.”
- Open vld kijkt voor ondersteuning van mantelzorgers naar het geïntegreerd breed onthaal (GBO). De samenwerking van CAW’s, OCMW’s en DMW’s op een lokaal niveau is verantwoordelijk voor het inschatten van de belasting van de mantelzorgers, hen doorverwijzen naar professionele zorg of vrijwilligershulp (vb. gezinshulp, inslapers ’s nachts, dagverzorgingscentrum) en naar psycho-educatie wanneer het psychisch welzijn van de mantelzorger in het gedrang komt.
- Daarnaast pleit Open vld er ook voor dat lokale overheden mantelzorgers financieel ondersteunen. “Heel wat lokale overheden hebben een gemeentelijke premie voor mantelzorgers, maar ook de kortingen voor de kosten van afval zijn belangrijk. Die kunnen immers hoog oplopen indien de zieke incontinent is. De korting is dan ook vaak zeer welkom.”
cd&v
In het partijprogramma van cd&v vinden we meerdere verwijzingen naar mantelzorg terug. De partij zegt een duidelijke visie op de samenleving te hebben: “Een samenleving bouwen we door voor elkaar te zorgen. Dat wil zeggen dat het leven niet enkel draait om werken, maar ook om er voor elkaar te zijn.” Deze visie onderbouwen ze met verschillende standpunten waarin mantelzorg een grote rol speelt:
- cd&v wil mantelzorg erkennen als een vorm van niet-betaald werken door te focussen op de meerwaarde die het voor de samenleving creëert. “We beschouwen het opnemen van zorg als zodanig waardevol in onze samenleving, dat we zorgtaken opnemen, gelijkstellen aan werken voor de opbouw van pensioenrechten.” Daarnaast wil cd&v ook een pensioensplit invoeren, zodat de partner die zorgtaken opneemt niet wordt afgestraft. Voor mensen die werk en zorg combineren, wil cd&v de verschillende verlofstelsels samenbrengen in één zorgverlofkoffer. Dit zou volgens hen de verwarring voor zowel werkgever als werknemer moeten oplossen. Ook voor jonge mantelzorgers benadrukt cd&v het belang van betere ondersteuning. Leerlingenbegeleiders moeten hier als schakelpunt de signalen oppikken en de leerlingen kunnen doorverwijzen naar de geschikte hulp.
- cd&v wil betere ondersteuningsmogelijkheden voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Ze opperen niet alleen voor een grotere bekendheid van het beschikbare aanbod in respijtzorg, maar ook voor het versterken van de inzet op het bredere proces van de zorgplanning. “Op het moment van de diagnose van dementie, moet er een begeleidingspad voorzien worden, zodat patiënt en mantelzorger zicht hebben op de ondersteuningsmogelijkheden in elke fase van de ziekte. Hierbij moet er ook een vast aanspreek- of begeleidingspunt zijn.” Bijkomend wil cd&v inzetten op meer aandacht en zorg voor personen in de laatste levensfase.
Groen
Groen zegt in hun partijprogramma een grotere waardering te willen voor onbetaald werk en de bijdrage van mantelzorgers in het zorgsysteem te erkennen. “Groen wil zorg dichter bij de mensen brengen. Mantelzorgers zijn een onmisbaar deel van ons zorgsysteem. We geven hen de tijd om zorg te dragen, met oog voor hun draagkracht. Dat doen we met aandacht voor specifieke noden: de groep mantelzorgers is immers erg divers.”
- Groen zet volop in op buurtgerichte zorg. Mantelzorgers en sleutelfiguren uit etnisch-culturele gemeenschappen krijgen een vorming tot zorgambassadeurs en slaan bruggen met de professionele zorg. Daarnaast scheppen ze een kader voor meergeneratiewonen en kleinschalige initiatieven in woonkernen waar zorgbehoevenden samen kunnen wonen. “Dat kan een belangrijke tussenstap vormen tussen grote zorginstellingen en thuis wonen met mantelzorg.” Iedereen zal geholpen worden, zo dicht mogelijk bij huis, en dat in een logische, territoriaal georganiseerde zorgstructuur.”
- In het huidige systeem kunnen mensen enkel pauzes in hun loopbaan inlassen als ze hiervoor een motief hebben (bijvoorbeeld. ouderschap, mantelzorg of opleiding). Groen vindt dat iedereen recht heeft op ademruimte tijdens de loopbaan en wil daarom ook terug het ongemotiveerde tijdskrediet invoeren. Ook de kortere werkweek kan hier een oplossing bieden. Daarnaast pleit de partij ook voor een verlenging van de bestaande zorgverloven, soepelere voorwaarden en een hogere uitkering.
N-VA
In het partijprogramma van N-VA lezen we dat het van belang is dat ieder de zorg krijgt die op dat moment bij hem of haar past. Voor de partij is ook de mantelzorger hierbij een belangrijke actor, die er mee voor zorgt dat de professionele hulpverlening minder bevraagd is. “We moeten er wel altijd voor zorgen dat de zorgvrager opgevangen kan worden door het professionele circuit als de mantelzorger (tijdelijk) wegvalt. Daarom is de verwevenheid tussen mantelzorg en professionele zorg zo belangrijk.”
- Die verwevenheid wil N-VA bereiken door in te zetten op lokale buurtzorginitiatieven. “De hulpverlening zit momenteel nog te veel verspreid, waardoor er veel tijd verloren gaat. In elke buurt zetten we ook in op buurtambassadeurs als onderdeel van een informeel netwerk. Ze zijn een aanspreekpunt voor verschillende diensten en hebben een belangrijke preventierol. Daarnaast denken we bijvoorbeeld ook aan respijtzorg of dagopvang zodat de mantelzorger op regelmatige basis even tijd voor zichzelf kan nemen.”
- N-VA wil mantelzorgers ondersteunen om hun zorgtaak haalbaar te maken en hen erkennen als zorgpartner. Zo kunnen ze bijvoorbeeld niet alleen toegang krijgen tot het elektronisch zorgdossier, maar ook op lokaal niveau is N-VA een voorstander van de gemeentelijke mantelzorgpremie. “Bij de opbouw van pensioenrechten dient de gelijkstelling voor maatschappelijk verantwoord verlof (zoals diverse types zorgverlof) behouden te blijven.”
PVDA
PVDA zegt in zijn partijprogramma te willen dat de overheid beter zorg draagt voor mantelzorgers, waarbij vooral meer erkenning en ondersteuning nodig is. “Mantelzorger zijn is ontzettend waardevol. Tegelijk dragen de vele zorgende schouders vandaag een wel heel zware last. We pleiten voor kwaliteitsvolle, toegankelijke en betaalbare zorg, zodat mantelzorgers kunnen steunen op professionelen. Het kan niet de bedoeling zijn dat mantelzorgers personeelstekorten opvangen of zorg overnemen omdat het te kostelijk is.”
- PVDA wil allereerst de administratieve chaos rond zorg aanpakken. “We willen dat de sociale rechten van mantelzorgers automatisch toegekend worden zonder een hele papiermolen te moeten doorlopen. Daarvoor is ook een betere registratie van mantelzorgers nodig en een administratieve vereenvoudiging. Liefst in één administratie, met één set regels en dus minder bureaucratie.”
- De overheid moet volgens PVDA op alle mogelijke manieren voorkomen dat mantelzorgers negatieve financiële gevolgen ervaren. “We draaien de besparingen op zorgverloven terug. Alle zorgverloven moeten ook blijven meetellen voor het pensioen en voldoende vergoed worden, minstens 82 procent van het loon. Er mogen geen anciënniteitsvoorwaarden worden opgelegd aan mensen die beroep willen doen op deze verloven.”
Vlaams Belang
Vlaams Belang oppert in zijn partijprogramma voor betere ondersteuning voor mantelzorgers en hun zorgvragers. “Onze ouderen, die jarenlang hebben bijgedragen aan de samenleving, mogen niet in de steek worden gelaten en hebben recht op de nodige ondersteuning. Mantelzorg en thuiszorg dienen dan ook maximaal ondersteund en verder geprofessionaliseerd te worden.”
- Vlaams Belang wil een verhoging en indexering van de zorgbudgetten voor zwaar zorgbehoevenden. Daarnaast eist het ook de opheffing van de leeftijdsgrens van 65 jaar voor de aanvraag tot ondersteuning in geval van een beperking. Het personenalarm voor senioren en mantelzorgers moet volgens de partij gratis worden.
- Vlaams Belang streeft voor de pensioenen naar een behoud van de gelijkgestelde periodes zoals moederschapsrust, ziekte en zorgverlof. Bij het standpunt rond de sociale beperking op werkloosheidsuitkeringen tot twee jaar, maakt de partij een uitzondering voor mantelzorgers.