Categorie: Geen categorie

“Ik voel me schuldig als ik een uurtje voor mezelf neem.”
“Ik twijfel of ik wel de beste zorg geef.”
“Als ik het niet doe, dan doet niemand het.”
“Wat als ik er zelf niet meer ben…”

Het zijn gedachten die veel mantelzorgers herkennen. Schuldgevoel sluipt haast vanzelf binnen in het leven van wie langdurig voor een ander zorgt. Het lijkt de schaduwkant van hun zorgzaamheid: hoe groter het engagement, hoe zwaarder soms de last van dat knagende gevoel.

De vele gezichten van schuldgevoel

Schuldgevoel bij mantelzorgers gaat vaak verder dan de vraag of ze ‘de juiste beslissing hebben gemaakt’.
Het gaat ook over:

• Het gevoel altijd tekort te schieten. Tussen werk, gezin, huishouden en zorg lijkt het alsof er nooit genoeg uren in een dag zitten. Wat je ook doet, het voelt alsof het nooit helemaal voldoende is.
• Het gevoel er alleen voor te staan. Veel mantelzorgers voelen dat zij de enigen zijn die écht goede zorg kunnen geven. Tijd nemen voor zichzelf voelt dan alsof ze iemand in de steek laten. En wat als zij er zelf niet meer zijn?
• Het gevoel niet goed genoeg te zijn. Ben ik wel geduldig genoeg? Had ik dit anders moeten aanpakken? Onzekerheid kan snel omslaan in zelfkritiek.

Deze gedachten zijn menselijk en begrijpelijk, maar ze vergroten de draaglast aanzienlijk. Schuldgevoel is een emotionele rugzak die bovenop de praktische en mentale taken van mantelzorg komt.

Draagkracht versus draaglast

Mentale gezondheid draait vaak om het evenwicht tussen draaglast (alles wat zwaar weegt) en draagkracht (alles wat je helpt sterk te blijven staan). Wanneer schuldgevoel voortdurend meespeelt, voelt de last dubbel zo zwaar.

Daarom is het zo belangrijk om de draagkracht te versterken. Niet door nóg meer te doen, maar door jezelf toe te staan om ook zorg te dragen voor je eigen welzijn. Want hoe beter een mantelzorger zich staande kan houden, hoe duurzamer en krachtiger de zorg die hij of zij biedt.

Samen veerkrachtig

Het thema van de 10-daagse van de geestelijke gezondheid dit jaar is ‘Samen veerkrachtig’. Dat raakt de kern van mantelzorg: je hoeft het niet alleen te dragen.

Veerkracht groeit in verbinding. Wanneer mantelzorgers hun gevoelens kunnen delen met familie, vrienden of lotgenoten, verliezen gevoelens van schuld of schaamte vaak wat van hun scherpte. Ook een klein gebaar van erkenning – een luisterend oor, een “dank je wel” – kan wonderen doen.

Samen veerkrachtig betekent ook mild zijn voor jezelf. Weten dat perfect zorgen niet bestaat, maar dat goede zorg begint bij een zorgzame houding naar jezelf toe.

Tips om schuldgevoel te verlichten:

• Geef je grenzen aan. Het is oké om bepaalde taken uit handen te geven of af te bakenen. Dat is een manier om je draagkracht te bewaken.
• Herinner jezelf eraan: zelfzorg = goede zorg. Door goed voor jezelf te zorgen, bied je stabielere en meer liefdevolle zorg aan de ander.
• Durf te delen. Schuldgevoel wordt lichter als je er woorden aan geeft en merkt dat je niet alleen bent.
• Wees mild. Niemand kan 24/7 alles perfect doen. Goed genoeg is vaak al méér dan genoeg.

Wil je op de hoogte blijven van alle nieuws over mantelzorg? Word dan gratis lid en ontvang onze nieuwsbrief.

Heb je nog vragen? Neem contact op via 078 77 77 97 of info@steunpuntmantelzorg.be.

De Vlaamse regering verhoogt volgend jaar de zorgpremie die elke Vlaming boven de 25 jaar jaarlijks betaalt. Ze stijgt van 64 naar 100 euro – of van 32 naar 35 euro voor wie recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming. Maar wat is een zorgpremie eigenlijk? En waarom betaal jij daarvoor?

De zorgpremie bestaat sinds 2001. Het is geld dat de overheid, via de de zorgkas en de mutualiteiten, gebruikt om financiële steun te bieden aan mensen met een speciale zorgnood. Ruim 4,7 miljoen mensen betalen elk jaar de zorgpremie en meer dan 300.000 zorgbehoevende mensen worden hier elke maand mee versterkt. Dit kadert in de Vlaamse sociale bescherming.

De zorgpremie wordt gebruikt voor de uitbetaling van 3 verschillende zorgbudgetten:

• Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden – €140/maand

• Zorgbudget voor 65+ met een zorgnood (en een beperkt inkomen) – afhankelijk van inkomensschaal

• Zorgbudget voor mensen met een handicap – €300/maand

Het bedrag van de zorgpremie is de voorbije jaren al meermaals gestegen, maar dit is ook nodig om de zorgbudgetten te kunnen blijven uitbetalen met de vergrijzing van onze maatschappij.

Waarom betaal ik daarvoor als ik dat zelf niet nodig heb?

Door de vergrijzing komen er steeds meer ouderen en mensen met een zorgnood bij en dit brengt veel kosten met zich mee. De zorgpremie past in het beeld van een solidaire maatschappij, waarin we samen de zorg voor elkaar opnemen. Daarnaast is de kans heel groot dat je het zorgbudget ooit wel nodig zal hebben.

“De stijging van de zorgpremie blijft niet zonder kritiek, maar moet zorg toegankelijk en betaalbaar houden voor ouderen, mensen met een zorgnood of handicap. Ik vind het een teken van solidariteit met de meest kwetsbaren in budgettair uitdagende tijden. Maar vergeet niet: we worden collectief ouder, onze zorgnoden complexer en de professionele zorg kampt met personeelstekorten. De vraag blijft dus: hoe creëren we een solidair en performant systeem om zorg morgen en in de toekomst mogelijk te blijven maken? Ook die werf dient verder aangepakt te worden.”

Karin Van Mossevelde, voorzitter Steunpunt Mantelzorg

In Antwerpen woont Ans, een ambitieuze jonge vrouw. Op haar veertiende raakte ze grotendeels verlamd na een verkeersongeval. Sindsdien leeft ze met een zware fysieke beperking en complexe medische noden.

Vandaag woont Ans zelfstandig. Ze weet wat het is om afhankelijk te zijn en tegelijk haar leven zo zelfstandig te leiden. Alleen lukt dat niet, maar dankzij een sterk team van formele en informele zorgverleners wél.

De puzzel van 24/7 ondersteuning

Ans is dagelijks volledig afhankelijk van hulp. De verpleging helpt haar bij medische verzorging zoals wassen, wondzorg en aankleden. “Daarnaast zijn er andere dingen waarbij ik hulp nodig heb: van haar kammen tot hulp buitenshuis en ‘s avonds.” Om alles rond te krijgen, werkt Ans met meerdere formele zorgverleners zoals persoonlijke assistenten, artsen, kinesisten en verpleegkundigen. Maar daar blijft het niet bij. Naast hulp van haar mantelzorgers, schakelt ze ook informele zorgverleners in. Dat zijn helppers via het Helpper-platform. Zij springen flexibel in en bieden aanvulling op wat vaak buiten de klassieke zorgkaders valt.

Die flexibiliteit is essentieel. “Mijn thuisverpleegkundigen hebben geen tijd voor extra taken, en mijn persoonlijke assistenten doen geen nachtopvang. Die wordt bijna volledig opgevangen door mijn familie of helppers.”

Wat helppers mogelijk maken

Voor Ans betekenen helppers meer dan praktische ondersteuning. “Ze bieden rust, vrijheid en vriendschap,” zegt ze. “Dat ik op hen kan rekenen, zonder een beroep te moeten doen op mijn familie – wat door velen na zo’n ongeval vaak als evident wordt beschouwd, maar waar zij, in tegenstelling tot (in)formele zorgverleners, nooit vrijwillig voor hebben gekozen – is goud waard.

Helpper Evelien helpt Ans met uiteenlopende taken: koken, kleren klaarleggen, boodschappen en nachtpermanentie. “Een helpper is flexibel inzetbaar en vult de vaste hulp aan. Ans is erin geslaagd om een goed team op te bouwen,” zegt Evelien.

Ans benadrukt ook hoe belangrijk betaalbaarheid is. “Een helpper kost ongeveer de helft van een persoonlijk assistent via een interimkantoor. “Het is enkel via Helpper dat ik zelfstandig en kwalitatief kan wonen en leven,” aldus Ans.

Op emotioneel vlak is de meerwaarde even groot. “Zonder mijn helppers zou ik meer afhangen van mijn mantelzorgers en vrienden, waarvan ik uit ervaring weet dat het op termijn voor alle partijen fysiek en emotioneel te zwaar zal zijn,” vertelt ze.

Het platform achter de hulp

Helpper is een platform dat informele zorg mogelijk maakt via buurtbewoners die praktische hulp bieden. Voor Ans is het platform een belangrijke schakel en aanvulling in het organiseren van hulp. “Een hulpvraag aanmaken verloopt eenvoudig, en zelfs met mijn uitgebreide en intensieve hulpvraag en gemiddelde verloning krijg ik vaak meerdere positieve reacties.” Dankzij de gebruiksvriendelijke werking en de mogelijkheid om flexibel in te plannen, vult Helpper de gaten op waar klassieke hulpverlening geen oplossingen biedt. Die laagdrempeligheid laat Ans toe om snel in te spelen op veranderingen in haar zorgteam, zeker wanneer iemand uitvalt of plots extra hulp nodig is.

Wat is Helpper?
Helpper is een online platform dat mensen met een zorgnood en mantelzorgers in contact brengt met buurtbewoners die willen helpen. Deze “helppers” bieden informele hulp, aanvullend op professionele zorg en mantelzorg. Meer info: http://www.helpper.be

De onzichtbare motor: haar moeder als mantelzorger

Mantelzorg betekent voor Adelheid “voor mijn dochter zorgen waar dat nodig is.” Sinds haar 53ste is Ans’ moeder op medisch pensioen. De combinatie van lesgeven en de zorg voor drie pubers, waarvan een met een ondersteuningsnood, werd te zwaar. Toch helpt ze haar dochter nog wekelijks. “Ik ben graag bij Ans, maar de zorgtaken zijn intensief. Van helpen bij het ontbijt tot sonderen, samen winkelen, koken tot nachtelijke zorg. Het is zwaar, vooral als Ans ziek is of veel pijn heeft,” zegt ze. “Vroeger deed ik bijna alles zelf. Nu is er gelukkig een netwerk. Elk uur dat iemand anders overneemt, is een uur waarop ik tijd heb.”

“Zorg dat je niet alles alleen doet. Bouw een netwerk. Anders ga je eraan onderdoor.” – Boodschap van Ans’ moeder aan andere mantelzorgers.

Professionele zorg in samenspel

Mariska is één van Ans’ formele zorgverleners. Ze werkt wekelijks acht uur in de voormiddag en neemt ‘s ochtends de dagelijkse verzorging op zich. De samenwerking met helppers ziet ze als versterking. “Ze bieden praktische hulp en gezelschap buiten mijn uren. Zij springen ook gemakkelijk in op vrijgekomen momenten en tijdens het weekend.”

De samenwerking tussen formele zorgverleners, helppers en familie verloopt vlot, met een WhatsApp-groep en een sterk gevoel van verbondenheid. “Iedereen kent elkaar minstens bij naam, vult elkaar aan en neemt over wanneer nodig,“ vertelt Ans. “Het maakt dat ik me ondersteund voel, zonder dat iemand overbelast raakt. Deze aanpak maakt het ook financieel haalbaar en zorgt dat ik de nodige hulp krijg.”

Als mantelzorger wil je alles doen voor degene die je graag ziet. Het lijkt vaak vanzelfsprekend, maar soms komt er een moment waarop je voelt dat het te zwaar wordt. Je hebt geen tijd meer voor jezelf of je merkt dat je geduld steeds kleiner wordt.

Toch blijft de stap naar professionele zorg voor mantelzorgers vaak moeilijk. Misschien omdat je denkt dat je het ‘zelf moet kunnen’, misschien omdat je naaste geen hulp van buitenaf wil of omdat je bang bent om de controle over de zorgsituatie te verliezen. Of omdat je het gevoel hebt dat je hierdoor de persoon voor wie je zorgt, in de steek laat. Toch kan het een opluchting zijn om de zorg samen te dragen. We creëerden een korte handleiding om jullie hierin te begeleiden.

Stap 1: Weerstand van de zorgvrager aanpakken

Veel mantelzorgers botsen op de vraag: “Hoe schakel ik hulp in als degene voor wie ik zorg dat eigenlijk niet wil?”

Weerstand komt vaak voort uit angst of schaamte. Angst om de controle te verliezen. Schaamte omdat iemand hulp nodig heeft voor dingen die vroeger vanzelfsprekend gingen.

Wat kan helpen?

• Luister eerst naar de bezorgdheden, zonder te oordelen.
• Benadruk dat professionele hulp jou niet vervangt, maar aanvult.
• Begin klein: soms helpt het om met een beperkte hulp te starten, zoals iemand die 1 keer per week ondersteuning biedt.

Stap 2: Voorbereiding en reflectie

Voor je een hulpvraag stelt, is het goed om stil te staan bij je eigen rol in de zorgsituatie.

• Welke taken kosten me het meeste energie?
• Wat kan ik nog dragen zonder uitgeput te raken?
• Welke hulp zou écht verlichting geven?

Deze reflectie helpt niet alleen om duidelijker te communiceren naar de zorgprofessional, maar ook om de stap naar hulp minder beladen te maken. Het is niet omdat je het niet meer kan, het is net zodat jij het kan volhouden.

Stap 3: Samen in gesprek

Bij het inschakelen van professionele zorg is het belangrijk dat iedereen gehoord wordt: de zorgvrager, de mantelzorger én de zorgprofessional. Een open gesprek draait om elkaar begrijpen. Luister daarom goed naar elkaar en geef iedereen de kans om hun verhaal te vertellen. Iedereen kijkt namelijk op zijn eigen manier naar de zorgsituatie.

In een kennismakingsgesprek kan je samen kijken naar:

• Wat wil en verwacht de zorgvrager?
• Wat kan en wil de mantelzorger nog doen?
• Wat is realistisch en haalbaar volgens de zorgprofessional?

Dat noemen we triadisch werken: samen puzzelen om tot een gezonde balans te komen. Zo worden er geen onuitgesproken verwachtingen gecreëerd die later tot frustratie kunnen leiden. Het is belangrijk dat je tijdens dit gesprek alles bespreekt wat voor jou belangrijk is. Zorg dat je stap 2 hebt voorbereid, maar vermeld zeker ook nieuwe vragen of gedachten die tijdens het gesprek opkomen. Stel vragen als je iets niet begrijpt, of als iets wordt gezegd dat volgens jou niet klopt.

Tijdens een gesprek wordt vaak veel besproken en soms is het moeilijk om alles te kunnen onthouden. Daarom is het handig zelf mee te schrijven. Je kunt ook iemand anders vragen dit te doen, zoals een familielid. Wat ook kan: neem het gesprek op met een recorder of een app op je telefoon. Vraag wel eerst toestemming aan de persoon met wie je het gesprek voert. Meestal is dit geen probleem, want de zorgprofessional begrijpt dat het lastig is om alles te onthouden.

Stap 4: Zorgzame communicatie

Een goede start is belangrijk, maar zorg stopt nooit met evolueren. Daarom blijft zorgzame communicatie ook later cruciaal:

• Spreek uit wanneer iets niet meer lukt.
• Durf aan te geven wat je nodig hebt, ook als dat veranderd is.
• Vraag verduidelijking als afspraken niet duidelijk zijn.

Zo hou je het gesprek open, eerlijk en warm – in plaats van te wachten tot spanningen oplopen.

Tot slot:

Professionele zorg inschakelen betekent niet dat je als mantelzorger opgeeft of het niet meer aankan. Het betekent dat je kiest om de zorg vol te houden – samen en met respect voor ieders rol. Goede zorg begint met een open gesprek tussen jou en de zorgvrager. Laat deze week een uitnodiging zijn om te reflecteren. Om te voelen wat jij nodig hebt en dat ook te durven uitspreken.

Wil je op de hoogte blijven van het nieuws over mantelzorg? Word dan gratis lid en ontvang onze nieuwsbrief.

Heb je nog vragen? Neem contact op via 078 77 77 97 of info@steunpuntmantelzorg.be.

Wil je na het lezen van deze blogpost graag professionele zorg inschakelen? Dan kan je terecht bij onze collega’s van i-mens via 078 15 25 35 of www.i-mens.be

Onderstaande tekst is van de hand van Glenn Van Sinay, verpleegkundige van opleiding, schrijver van jeugdboeken en maatschappelijk geëngageerde columns onder de noemer De MensenZijde.

Hij keek naar zijn handen alsof ze niet meer van hem waren.

Handen die ooit voeten masseerden, natte washandjes uitwrongen,

die haar lichaam keer op keer teder aaiden,

alsof hij iets breekbaars droeg dat niet mocht vallen.

De patatten kookten nooit over. Zijn zorg ook niet.

Zijn vrouw had kanker.

En hij week geen seconde van haar zijde.

Op goede dagen gingen ze naar buiten.

Naar de kinderen, de kleinkinderen, de lucht.

Zij zette haar pruik op en lachte als een koningin met een kroon die haar strijd verborg.

Op slechte dagen droeg ze een muts.

Ze gaf over, huilde stille tranen, verloor zichzelf in pijn.

Tot haar schaamte plaste ze in haar broek.

En toch bleef hij.

Niet uit plicht, maar met zachtheid die nergens ondertekend stond.

Zonder ooit de hoop los te laten dat het leven weer haar kant zou kiezen.

Tot de stilte kwam.

Geen adem meer. Geen geroep in de nacht.

Geen lijstjes met pillen op de koelkastdeur.

Ze had gestreden tot het uiterste.

Maar de pijn, stil en genadeloos, nam het over.

Zijn vrouw was gestorven.

En met haar verdween zijn ritme, zijn rol, zijn reden.

Wat blijft er over van iemand die alles gaf?

Niet omdat het moest, maar omdat liefde hem bewoog.

Niet uit plicht, maar omdat zijn hart haar vasthield .

Hij is geen uitzondering.

Er zijn duizenden zoals hij.

Vrouwen. Mannen. Kinderen zelfs.

Die hun eigen leven opvouwen als een trui die niet meer past,

om het leven van een ander warm te houden.

Zonder applaus. Zonder loon. Zonder iets terug te verwachten.

Maar met een hart dat klopt op het ritme van andermans pijn.

Met liefde die blijft geven, ook wanneer alles al gegeven is.

Liefde die niet verdwijnt bij ziekte,

maar zich pas toont wanneer de hoop schraal wordt.

Liefde die sterven kent, en toch kiest voor leven.

Mantelzorgers zijn geen randfiguren.

Zij zijn de kern.

De reden dat velen nog ademen, nog durven slapen,

nog weten dat ze ertoe doen.

Zij zijn de hand in het donker,

de adem naast een ziekbed,

de herinnering van wat vergeten dreigt te worden.

We zouden hen moeten eren zoals men helden eert.

Niet met lintjes, maar met erkenning.

Niet met bedankjes, maar met ademruimte.

Niet met protocollen, maar met medemenselijkheid.

Een mantelzorger draagt twee levens tegelijk.

En soms, als het ene leven sterft,

blijft hij achter met dubbel zoveel leegte.

Dit is geen klaagzang.

Dit is een buiging.

Voor wie zorgt in stilte.

Voor wie aanwezig is zonder zichtbaar te zijn.

Voor wie zichzelf vergeet om iemand anders te laten bestaan.

Ode aan de mantelzorger.

U hield iemand vast tot aan het einde.

En  alles wat u gaf,

blijft in liefde leven.

Geachte Premier De Wever,

Met interesse lazen we op 4 juli het bericht op vrt nws (Raad van State geeft oppositie gelijk over uitzondering voor mantelzorgers bij hervorming werkloosheidsuitkeringen | VRT NWS: nieuws) dat de Raad van State geen reden ziet om geen uitzondering te voorzien voor werkloze mantelzorgers in de hervorming van de werkloosheidsuitkering.

Als mantelzorgvereniging die meer dan 22.000 leden vertegenwoordigt in Vlaanderen en Brussel en een bereik heeft van meer dan 100.000 mantelzorgers op jaarlijkse basis, willen we met klem het belang van een dergelijke uitzondering benadrukken.

De vrijstelling mantelzorg voor werklozen wordt door een erg beperkte, maar kwetsbare groep mantelzorgers aangevraagd. Het zijn mensen die een bijzonder zware zorgsituatie hebben: de zorg voor een kind met een handicap (onder 21 jaar), een zwaar zorgbehoevend gezins- of familielid of een persoon in een palliatieve situatie.

In 2024 ging het slechts over een totaal van 574 personen. Een ruime meerderheid van deze groep zijn vrouwen. 71 procent als je de 3 groepen samenneemt. In de groep van werkloze mantelzorgers die zorgen voor een kind met een handicap (onder 21 jaar) gaat het zelfs over 93 procent vrouwen.

De uitkering die zij ontvangen in het kader van deze vrijstelling is bijzonder laag. Het gaat over 15,01 euro per dag (geldend vanaf 1.2.2025 en wordt geïndexeerd) voor de eerste 24 maanden van de vrijstelling. Vanaf de 25e maand (in het geval van de zorg voor een zwaar zorgbehoevende of kind met een handicap) ontvangt de werkloze mantelzorger nog slechts 12,19 euro per dag.

De vrijstelling is op heden al beperkt in de tijd. Voor palliatieve zorg kan ten minste 1 en maximum 2 maand een vrijstelling verkregen worden. Voor de zorg voor een kind met een handicap of voor een zwaar zorgbehoevende kan de vrijstelling gekregen worden voor minimum 3 en maximum 12 maanden. De termijn kan meermaals verlengd worden, maar de samengevoegde tijd mag niet meer zijn dan 48 maanden.

Bovendien blijkt uit onderzoek dat mantelzorgers in een zware zorgsituatie erg veel uren zorg opnemen. Uit de Zorgenquête, afgenomen in Vlaanderen in 2021,1 blijkt dat 19 procent van de mantelzorgers 10 tot 20 uur per week zorg opneemt, 11 procent tussen de 21 en 60 uur per week en 3 procent zelfs meer dan 60 uur. Het lijkt ons evident dat mantelzorgers die 30, 40, 50, 60 of zelfs meer uren zorg per week opnemen dit niet kunnen combineren met een job in loonverband of het zoeken ernaar op de arbeidsmarkt.

We willen er U bovendien aan herinneren dat het federale regeerakkoord spreekt over een betere ondersteuning van mantelzorgers en een versterking van hun statuut en rechten. De uitzondering voor mantelzorgers op de hervorming van de werkloosheidsuitkering is een belangrijke stap om deze bepaling van het regeerakkoord te realiseren en te streven naar een brede en structurele ondersteuning van alle Belgische mantelzorgers.

We staan steeds ter beschikking om verder in gesprek te gaan.

Met vriendelijke groeten,

Karin Van Mossevelde – Voorzitter Steunpunt Mantelzorg

Jannie Hespel – Secretaris Steunpunt Mantelzorg

Naomi De Bruyne – Coördinator Steunpunt Mantelzorg

Wie langdurig voor een ander zorgt, draagt vaak een onzichtbare last met zich mee. Je zorgt, regelt, denkt vooruit en staat altijd klaar. Maar wat is de impact daarvan op jouw eigen gezondheid? Niet alleen fysiek, maar ook mentaal? Tijdens de Europese Week van de Mentale Gezondheid staan we graag even stil bij de mentale belasting van mantelzorgers.

De stille druk van constante zorg

Mantelzorg stopt niet wanneer je de deur uitgaat. Het is geen taak die je eenvoudig afvinkt. Uit cijfers blijkt dat 55,5% van de mantelzorgers de zorg als emotioneel belastend ervaart – een realiteit die vaak onder de radar blijft. De mentale belasting van mantelzorg zit dan ook vaak in wat niemand ziet:

• Je bent voortdurend alert – ook ’s nachts of als je met iets anders bezig bent.
• Je denkt mee, plant vooruit en anticipeert: “Wat als de situatie verergert?”, “Is de thuisverpleging op tijd gekomen?” of “Als ik vandaag niet naar de apotheker ga, dan zitten we overmorgen zonder medicatie.”
• Zelfs als je fysiek niet aanwezig bent, draait je hoofd overuren.

Dat voortdurende ‘aan’ staan put uit. Het vraagt constante mentale energie, vergelijkbaar met wat mensen ervaren in zeer stressvolle beroepen – alleen komt er bij mantelzorg ook nog een diepe emotionele betrokkenheid bij kijken.

De emotionele realiteit van mantelzorg

Mantelzorg raakt aan de kern van wie je bent: je doet het uit liefde, betrokkenheid en loyaliteit. Naast die warmte kunnen er ook gevoelens naar boven komen die je liever niet laat zien – of waar je zelf van schrikt:

• Schuldgevoelens: omdat je je moe of prikkelbaar voelt. Omdat je soms denkt: “Ik wil gewoon even niet moeten zorgen.”
• Frustratie: omdat de zorg nooit stopt, hulp moeilijk te regelen is of omdat anderen het niet begrijpen.
• Verdriet: om de persoon die je beetje bij beetje verliest, of om de impact op je eigen leven.

Veel mantelzorgers hebben het gevoel dat ze niet ‘mogen’ klagen. Dat het normaal is wat ze doen. Dat ze altijd sterk moeten zijn, of dankbaar. 44% van de mantelzorgers geeft dan ook aan dat ze het moeilijk vinden om hun eigen noden bespreekbaar te maken bij hulpverleners. Alsof het alleen maar over de ander mag gaan, maar jij telt ook.

Mentale veerkracht: geen superkracht, maar noodzaak

Veerkracht is een term die de laatste jaren steeds populairder wordt, maar vaak nog aan betekenis moet inboeten. Zo wordt het vaak omschreven alsof je “gewoon moet doorgaan” of “jezelf niet moet aanstellen”, maar dat is een misverstand.

Mentale veerkracht is niet hetzelfde als altijd sterk zijn. Het is wél het vermogen om terug te veren nadat het moeilijk is geweest. Om op tijd stil te staan, bij te sturen en bij te tanken.

Veerkracht betekent ook:

• Herkennen dat het te veel is en iets aanpassen.
• Erkennen dat je gevoelens er mogen zijn.
• Durven zeggen: “Ik heb hulp nodig.”

Mantelzorg vraagt mentaal uithoudingsvermogen, maar ook mildheid. Zorg dragen voor jezelf is geen egoïsme. Het is wat je nodig hebt om ook zorg te kunnen blijven geven aan anderen.

5 tips om deze week op te oefenen:

1. Plan hersteltijd in
   Zet een afspraak in je agenda zoals je dat doet met eender welke afspraak. Even wandelen, muziek luisteren, ademen of gewoon niets moéten. Het mag iets klein zijn, maar je moet het wel bewust doen.
2. Praat over wat je voelt
   Zoek iemand bij wie je écht open kunt zijn. Een vriend(in), een lotgenoot of een psycholoog. Delen verlicht, letterlijk.
3. Wees mild voor jezelf.
   Je hoeft het niet perfect te doen. Je mag moe zijn. Je mag even geen zin hebben. Je bent een mens en geen robot.
4. Zoek (en aanvaard) hulp.
   Informeer bij je gemeente, het ziekenfonds, thuishulp- of mantelzorgorganisaties. Soms is er meer ondersteuning mogelijk dan je denkt. Je hoeft het niet alleen te dragen.
5. Luister naar je lichaam.
   29,3% van de mantelzorgers ervaart fysieke belasting. Vermoeidheid, rugpijn, hoofdpijn en slapeloosheid zijn mogelijke signalen van overbelasting. Negeer ze niet.

Tot slot: geven en ontvangen gaan hand in hand.

Als mantelzorger ben je het gewoon om te geven: het geven van je tijd, je energie en je hart. Om te kunnen blijven geven is het echter belangrijk dat je ook ontvangt: rust, steun en waardering. Laat deze week een uitnodiging zijn om stil te staan. Om te voelen hoe het écht met je gaat en wat jij nodig hebt.

In de komende blogs zullen we verder ingaan op concrete thema’s van zelfzorg: hoe je met schuldgevoelens omgaat, hoe je eenzaamheid herkent en hoe je een netwerk opbouwt. In onze vorige blogs deelden we al belangrijke tips rond financiële ondersteuning en verlofstelsels, thema’s die ook bijdragen aan een zorgeloos hoofd.

Wil je op de hoogte blijven van het nieuws over mantelzorg? Word dan gratis lid en ontvang onze nieuwsbrief.

Heb je nog vragen? Neem contact op via 078 77 77 97 of info@steunpuntmantelzorg.be.