Eindejaarsboodschap

Beste mantelzorger,

2024 was een jaar waarin mantelzorg in Vlaanderen sterker op de kaart werd gezet. Een bijzondere mijlpaal voor ons was de eerste ‘Week van de Jonge Mantelzorger’. Voor het eerst vroegen we in heel Vlaanderen aandacht voor de vele kinderen en jongeren die, vaak in stilte, een zorgtaak opnemen. Hun verhalen raakten velen en maakten duidelijk hoe belangrijk het is dat ook zij erkenning en steun
krijgen.

Maar onze blik gaat verder. We kijken hoopvol naar de toekomst waarin het nieuwe Vlaams regeerakkoord mantelzorgers en zorgvragers nog sterker wil gaan ondersteunen. We dromen van een samenleving waarin niemand zich eenzaam voelt. Waar jongeren en ouderen deel (blijven) uitmaken van een warme gemeenschap en waar dementie geen muur opwerpt maar een gedeelde verantwoordelijkheid is. Dankzij een geïntegreerde aanpak kunnen zorgvragers en mantelzorgers sneller de juiste hulp vinden.

Daarnaast dromen we van een zorgsysteem dat eenvoudiger en toegankelijker is. Minder bureaucratie, meer samenwerking. Een toekomst waarin gezinszorg fl exibeler wordt georganiseerd en waar ook psychische en cognitieve noden ten volle worden erkend. We dromen van een samenleving waarin zorg een vanzelfsprekendheid is en geen last. Waar mantelzorgers, professionele zorgverleners en zorgbehoevenden zich erkend en gedragen voelen.

Met deze positieve vooruitblik wensen we je een warm, zorgzaam en verbonden 2025 toe.
Karin Van Mossevelde,
voorzitter Steunpunt Mantelzorg

Opinie: vervoer naar de dagbesteding voor personen met een beperking is niet meer betaalbaar​.

Opiniestuk geschreven door Martine Buyssens, bestuurslid FOVIG.

Om deel te kunnen nemen aan de samenleving hebben mensen met een handicap recht op aangepast vervoer tegen een betaalbare prijs. Het VN-verdrag over de rechten van personen met een handicap bepaalt dat uitdrukkelijk in artikel 20.

Wanneer vervoer van en naar de dagbesteding wegvalt of de kostprijs voor de gebruiker in een voorziening te hoog wordt, blijven onze bijzondere mensen genoodzaakt thuis. Ook bij de vergunde zorgaanbieders staat het water aan de lippen. Wanneer zij de kostprijs van het vervoer niet meer kunnen bijpassen, valt het volledige bedrag ten laste van de gebruikers. In het slechtste geval zal er zelfs geen vervoer meer aangeboden worden. Wat op bepaalde plaatsen al gebeurt.

De gevolgen hiervan voor de ouders en het netwerk zijn bijzonder zwaar. Zij zorgen immers voor de noodzakelijke opvang. De hoge kost of het verdwijnen van gemeenschappelijk vervoer verandert hun leven ingrijpend. Zelf voor vervoer moeten zorgen is een niet te onderschatten opdracht voor ouders die al zoveel van hun eigen leven opgeofferd hebben om hun kind alle kansen te geven. Ouders zijn genoodzaakt om opnieuw hun job en zo hun hele leven aan te passen. Ouder wordende mantelzorgers zien hun welverdiende pensioentijd ingevuld met extra beschikbaarheid voor hun geliefd kind. Ook ouders verdienen kwaliteit van leven en moeten de kans krijgen een balans te vinden tussen draagkracht en zorgzwaarte.

Het verhaal van Christiane

Het gezin van Christiane Dhondt, mama van Stefanie Van Wynsberge.

Als mama van een dochter van 39 jaar wil ik toch wel eens vertellen wat een impact het heeft op mijn leven om de dagelijkse zorg op te nemen. Stefanie gaat voltijds naar het dagcentrum De Vierklaver. Dat is haar geluk, haar werk. Daarvoor maakt zij gebruik van het collectief vervoer dat verzorgd wordt door een extern taxibedrijf. Dat kost 21,53 euro per dag. Dit wordt betaald van haar inkomensvervangende tegemoetkoming. Met dit inkomen heeft ze juist genoeg om haar dagelijkse vervoer, de leefkosten en activiteiten bij de zorgaanbieder te betalen. De woon- en leefkosten thuis, kledij en dergelijke betalen wij zelf omdat haar inkomen ontoereikend is. Dit is een keuze die mijn echtgenoot en ik maken. Betalen wij dit niet zelf dan kan ze niet meer voltijds naar de dagbesteding. Dit willen we niet. Het beetje vrijheid die we hebben tijdens de dag als gepensioneerd koppel willen we nu behouden. Bovendien dreigt isolement, verveling en eenzaamheid voor haar wanneer ze niet meer naar de dagopvang kan. Ons sociaal leven staat nu al op een laag pitje, dat zou alleen maar slechter worden.

Het verhaal van Antoinette

Het gezin van Antoinette Van den Bosche, mama van Koen Boudonck

Onze Koen is dit jaar 52 geworden. Een lieve gast die toch wel wat aandacht nodig heeft. Wij zijn een ouder koppel en mijn man heeft gezondheidsproblemen. Toch nemen we nog dagelijks de zorg op van onze oudste zoon. Hij gaat naar de dagbesteding bij De Vierklaver, drie dagen in de week. Vroeger vier dagen, maar omwille van de vervoerskost van 21,53 euro per dag, kan dit niet meer. Wanneer hij thuis is staan wij in voor de invulling van zijn dag wat voor hem niet optimaal is. Hij mist zijn “collega’s”, zijn leeftijdsgenoten. Ons sociaal leven is tot een minimum herleid, eenzaamheid en verveling voor hem loeren om de hoek.

Zelf op en af rijden naar het dagcentrum om de kost te drukken is geen optie. Dit is zeer tijdrovend, je dagindeling staat onder tijdsdruk en je persoonlijke daginvulling krimpt verder. Gezien onze leeftijd, 75 jaar, is dit ook een zware opdracht. Mensen die daar niet inzitten snappen dat niet. Steeds beschikbaar zijn, je eigen leven aan de kant schuiven en je steeds moeten verdedigen waarom je hier of daar niet kunt aanwezig zijn is zeer vermoeiend en deprimerend. Alleen thuis blijven is niet mogelijk voor hem. Ofwel moet hij overal mee naartoe ofwel blijven we allen thuis. De lijnbus nemen is ook niet mogelijk omwille van handicap gerelateerde moeilijkheden.
Alstublieft, schaf het collectieve vervoer niet af en hou het betaalbaar vooraleer grotere problemen zich voor doen.

Deze getuigenissen zijn geen alleenstaande verhalen. Over heel Vlaanderen horen we dat de druk op de mantelzorger en het netwerk van de personen met handicap toeneemt. Wanneer nu ook de mogelijkheid onder druk komt te staan om naar een boeiende en goed georganiseerde dagbesteding te gaan omwille van de kostprijs van het vervoer veroorzaakt dit alleen nog maar schrijnender situaties. Het is inmiddels vijf na twaalf voor vele mensen .

Pieter Demaeght

Zelf ben ik mama van een 41- jarige zoon met downsyndroom. Hij gaat voltijds naar het dagcentrum van Duinhelm te Oostende. Daar voelt hij zich als een vis in het water. Het is zijn wereld, zijn vertrouwde omgeving. De gebruikers van het vervoer betalen een kost die berekend is volgens de gereden kilometers. Voor onze zoon Pieter komt dit op 9,30 euro per dag. Hieronder staan de concrete cijfers van de totale kostprijs en de verhouding wie wat betaalt:

  • het vervoer van 30/11/2023 tem 31/10/2024 komt op een totaal van 93814,62euro
  • hiervan betaalden de cliënten zelf 35786,72euro (38,1461%)
  • het aandeel van Duinhelm komt op die manier op 58027,90euro (61,8539 %)

Wanneer dit voor Duinhelm niet meer haalbaar is wordt de dagprijs ten laste van de gebruiker het huidige bedrag maal drie.
Ieder mens heeft recht op een kwaliteitsvol leven, ook mantelzorgers!

Martine Buyssens
mama van Pieter Demaeght, bestuurslid FOVIG

Zorgen voor Jan-Willem: Een leven vol uitdagingen

De onmisbare toewijding: zorgen uit liefde

Het leven van Gilbert en zijn thuiswonende dochter Caroline draait volledig rond de zorg voor Jan-Willem, die door een hersenverlamming een zware lichamelijke en verstandelijke beperking heeft. Jan-Willem is volledig afhankelijk van hun zorg. Gilbert en Caroline vertellen over de uitdagingen die dit met zich meebrengt en hun hoop voor de toekomst.

“Je staat er altijd alleen voor”

Gilbert vertelt hoe de geboorte van Jan-Willem hun leven veranderde. “Jan-Willem werd geboren in kritieke toestand en had door zuurstofgebrek hersenschade. Het duurde maanden voordat we doorhadden hoe groot de impact was. Nu is hij volledig afhankelijk van anderen.

In het begin hoop je dat het beter wordt, maar je leert doorheen de tijd accepteren dat dat niet zo is. Het moeilijkste is dat we nauwelijks hulp krijgen. Steeds horen we: ‘Voor jou kunnen we niets doen.’ Natuurlijk zorg je met liefde, maar soms wordt het te zwaar. Ik ben zelf ook al bijna 77 jaar ondertussen, alles gaat niet meer zo gemakkelijk als vroeger. Na het overlijden van mijn vrouw 2 jaar geleden begon de zorgzwaarte ook meer en meer door te wegen.”

Zorgen over de toekomst

Gilberts grootste zorg is wat er met Jan-Willem gebeurt als hij er zelf niet meer is. “Voor mezelf heb ik geen zorgen, maar ik wil dat Jan-Willem goed opgevangen wordt. We proberen nu al extra hulp in te schakelen, maar voorlopig kunnen we maar twee uur thuishulp per dag inschakelen. En dat is te weinig.”

Het persoonsvolgend budget (PVB) dat hen zou moeten helpen, kent lange wachttijden. “Jan-Willem heeft in theorie recht op een budget. Maar aangezien hij momenteel in prioriteit 2 staat, zijn de wachtlijsten enorm. We hebben een nieuwe aanvraag ingediend voor een herprioritering naar prioriteit 1, maar zelfs in het beste geval – dat wil dus zeggen als de aanvraag wordt goedgekeurd – kan dit nog tot 18 maanden duren. Tot die tijd moeten we het zelf oplossen. We hopen oprecht dat deze aanvraag wordt goedgekeurd, anders weten we ook niet meer wat we nog moeten of kunnen doen.”

Caroline: “Het voelt alsof mijn leven stilstaat”

Ook voor Caroline is de situatie zwaar. “Ik help waar ik kan – met het huishouden, medicijnen halen en de boodschappen doen. De fysieke zorg voor mijn broer is voor mij te moeilijk, anders zou ik daar ook graag bij willen helpen. Soms voelt het alsof mijn leven stilstaat. Ik ben momenteel niet aan het werk door de zorgsituatie met mijn broer”.  Caroline kampt met veel stress en angst door de zorg voor Jan-Willem en de zorgen om haar vader. “Ik probeer af en toe even weg te gaan, maar ik blijf me zorgen maken. Toch blijf ik hopen dat het beter wordt. Als we eindelijk meer hulp kunnen regelen, hoop ik wat tijd voor mezelf te hebben en, terug aan het werk te gaan en wat te genieten van het leven.”

Voor anderen in een vergelijkbare situatie heeft Caroline één advies: “Let op je eigen grenzen. Je kunt niet alles alleen doen. Zoek steun, want dat maakt een groot verschil.”

Crowdfunding voor extra zorg

Omdat de twee uur thuishulp per dag niet voldoende is, startte Caroline een crowdfunding. “Het is zo moeilijk om hulp te krijgen, en financieel kunnen we geen extra zorg betalen. We hopen voorlopig op minstens vier à zes uur zorg per dag. De crowdfunding is ondertussen gestart en het helpt, maar het blijft lastig om het geld daadwerkelijk in te zetten. Omdat je op voorhand al weet dat het maar voor een bepaalde periode is.”

Gilbert en Caroline hopen op een toekomst waarin ze de zorg voor Jan-Willem kunnen delen met professionele hulp. Tot die tijd blijven ze samen voor hem zorgen, met liefde en doorzettingsvermogen. Je kan hen steunen via:

Steun Jan-Willem & zijn mantelzorgers, al jaren aan het – Crowdfunding Steunactie

Save the date – Week van de Jonge Mantelzorger

Doe mee met de Week van de Jonge Mantelzorger!

Met veel enthousiasme en goesting kondigen we voor de eerste keer ‘De Week van de Jonge Mantelzorger’ aan. Deze gaat van start op 21 tot 25 oktober. Tijdens deze week zullen heel wat organisaties, steden en gemeenten initiatieven en acties organiseren voor jonge mantelzorgers. En dit allemaal om meer aandacht, (h)erkenning en ondersteuning te vragen voor jonge mantelzorgers.

Zet de ‘Week van de Jonge Mantelzorger’ in je agenda!

Sociale mediacampagne

Tijdens de week lanceren we een sociale mediacampagne. Je kan het campagnemateriaal als organisatie, eerstelijnszone, stad of gemeente gebruiken om het thema mee in de aandacht te brengen. Het campagnemateriaal zal begin september beschikbaar zijn via: http://www.jongemantelzorgers.be.

Draaiboek

Begin augustus bezorgen we je een draaiboek waar je inspiratie, handige tips en ideeën kan vinden over sensibiliseringsacties en activiteiten. Het draaiboek zal ook beschikbaar zijn op http://www.jongemantelzorgers.be.

Slotevent in Hal 5 (Leuven)

Op vrijdag 25 oktober sluiten we de week af met een feestelijk slotevent in Hal 5 (Leuven). We voorzien workshops, live muziek en een hapje en een drankje. Jonge mantelzorgers zijn welkom met één vriend(in) of familielid. Inschrijvingen voor het event starten begin september. Het slotevent is een samenwerking met Familieplatform en de stad Leuven.

Meer info volgt binnenkort!

Verkiezingen 2024: dit zijn de partijstandpunten rond mantelzorg

In 2024 trekken we opnieuw massaal naar de stembus. De kiezer moet dit jaar maar liefst 5 keer zijn stem uitbrengen, verdeeld over twee kiesmomenten in juni en oktober. Als erkende mantelzorgvereniging hechten wij veel belang aan de partijstandpunten die focussen op de verschillende vormen van ‘zorgen’. Wij doorspitten de verschillende partijprogramma’s en goten deze in een overzicht.

Belangrijk: De standpunten die in dit overzicht worden gedeeld, zijn overgenomen uit de officiële partijprogramma’s of mailcorrespondentie met de partijen en dienen louter ter informatie van onze leden. Op geen enkele manier wil Steunpunt Mantelzorg zijn leden politiek beïnvloeden of overtuigen. De volgorde waarin de partijen worden weergegeven is dan ook louter willekeurig en niet onderhevig aan persoonlijke voorkeur.

Vooruit

Vooruit roept in zijn partijprogramma op om de waarde van mantelzorgers meer te erkennen, alsook de cruciale rol die zij spelen in het zorglandschap. “Mensen doen dit vanuit liefde, loyaliteit en solidariteit, wat Vooruit een bijzonder mooie zaak vindt die meer en beter gefaciliteerd en ondersteund moet worden. Deze zorgtaak kan namelijk uitdagend zijn en een zware last vormen, zowel emotioneel als financieel.”

  1. Een belangrijk aspect hierin voor Vooruit is het vergroten van de betrokkenheid van mantelzorgers in de zorgvoorzieningen waar hun dierbaren verblijven. “Omdat mantelzorgers een groot deel van de zorg op zich nemen, vinden we dat deze betrokkenheid verder mag gaan dan bijvoorbeeld binnen de bezoekuren; het mag gaan om actieve participatie. Voorzieningen worden op die manier omgevormd tot centra waar niet alleen professionele zorg geboden kan worden, maar waar ook ingezet kan worden op informele zorg en vrijwilligerswerk in de gemeenschap. Dit creëert een ondersteunend ecosysteem waarin mantelzorgers erkend worden als essentieel voor het welzijn van degenen die zij verzorgen.”
  2. Daarnaast zet Vooruit ook in op respijtzorg en financiële voordelen in het bieden van ondersteuning aan mantelzorgers. “Deze vorm van tijdelijke zorgverlening biedt mantelzorgers de nodige rust en ontlasting, waardoor ze hun zorgtaken beter kunnen volhouden. De drempel hiertoe willen we verlagen, bijvoorbeeld door respijtzorg meer te laten aansluiten bij de individuele behoeften van de mantelzorger en de naaste. Het stroomlijnen van de financiële voordelen kan dan weer helpen om de toegang voor mantelzorgers eenvoudiger te maken.”

Open Vld

Volgens Open vld is mantelzorg een cruciaal onderdeel in het versterken van het maatschappelijk weefsel, maar moeten we als individu ook niet alles alleen willen doen. De oplossingen hiervoor liggen volgens de partij op lokaal niveau.  “Bij mantelzorg is het belangrijk dat noden lokaal gedetecteerd worden en waar overbelasting is, actie wordt ondernomen. Dat kan door reguliere hulp in te schakelen of vrijwilligerswerk. Het lokaal bestuur kan daarbij vraag en aanbod met elkaar in contact brengen en zo mantelzorgers ontlasten.”

  1. Open vld kijkt voor ondersteuning van mantelzorgers naar het geïntegreerd breed onthaal (GBO). De samenwerking van CAW’s, OCMW’s en DMW’s op een lokaal niveau is verantwoordelijk voor het inschatten van de belasting van de mantelzorgers, hen doorverwijzen naar professionele zorg of vrijwilligershulp (vb. gezinshulp, inslapers ’s nachts, dagverzorgingscentrum) en naar psycho-educatie wanneer het psychisch welzijn van de mantelzorger in het gedrang komt.
  2. Daarnaast pleit Open vld er ook voor dat lokale overheden mantelzorgers financieel ondersteunen. “Heel wat lokale overheden hebben een gemeentelijke premie voor mantelzorgers, maar ook de kortingen voor de kosten van afval zijn belangrijk. Die kunnen immers hoog oplopen indien de zieke incontinent is. De korting is dan ook vaak zeer welkom.”

cd&v

In het partijprogramma van cd&v vinden we meerdere verwijzingen naar mantelzorg terug. De partij zegt een duidelijke visie op de samenleving te hebben: “Een samenleving bouwen we door voor elkaar te zorgen. Dat wil zeggen dat het leven niet enkel draait om werken, maar ook om er voor elkaar te zijn.” Deze visie onderbouwen ze met verschillende standpunten waarin mantelzorg een grote rol speelt:

  1. cd&v wil mantelzorg erkennen als een vorm van niet-betaald werken door te focussen op de meerwaarde die het voor de samenleving creëert. “We beschouwen het opnemen van zorg als zodanig waardevol in onze samenleving, dat we zorgtaken opnemen, gelijkstellen aan werken voor de opbouw van pensioenrechten.” Daarnaast wil cd&v ook een pensioensplit invoeren, zodat de partner die zorgtaken opneemt niet wordt afgestraft. Voor mensen die werk en zorg combineren, wil cd&v de verschillende verlofstelsels samenbrengen in één zorgverlofkoffer. Dit zou volgens hen de verwarring voor zowel werkgever als werknemer moeten oplossen. Ook voor jonge mantelzorgers benadrukt cd&v het belang van betere ondersteuning. Leerlingenbegeleiders moeten hier als schakelpunt de signalen oppikken en de leerlingen kunnen doorverwijzen naar de geschikte hulp.
  1. cd&v wil betere ondersteuningsmogelijkheden voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Ze opperen niet alleen voor een grotere bekendheid van het beschikbare aanbod in respijtzorg, maar ook voor het versterken van de inzet op het bredere proces van de zorgplanning. “Op het moment van de diagnose van dementie, moet er een begeleidingspad voorzien worden, zodat patiënt en mantelzorger zicht hebben op de ondersteuningsmogelijkheden in elke fase van de ziekte. Hierbij moet er ook een vast aanspreek- of begeleidingspunt zijn.” Bijkomend wil cd&v inzetten op meer aandacht en zorg voor personen in de laatste levensfase.

Groen

Groen zegt in hun partijprogramma een grotere waardering te willen voor onbetaald werk en de bijdrage van mantelzorgers in het zorgsysteem te erkennen. “Groen wil zorg dichter bij de mensen brengen. Mantelzorgers zijn een onmisbaar deel van ons zorgsysteem. We geven hen de tijd om zorg te dragen, met oog voor hun draagkracht. Dat doen we met aandacht voor specifieke noden: de groep mantelzorgers is immers erg divers.”

  1. Groen zet volop in op buurtgerichte zorg. Mantelzorgers en sleutelfiguren uit etnisch-culturele gemeenschappen krijgen een vorming tot zorgambassadeurs en slaan bruggen met de professionele zorg. Daarnaast scheppen ze een kader voor meergeneratiewonen en kleinschalige initiatieven in woonkernen waar zorgbehoevenden samen kunnen wonen. “Dat kan een belangrijke tussenstap vormen tussen grote zorginstellingen en thuis wonen met mantelzorg.” Iedereen zal geholpen worden, zo dicht mogelijk bij huis, en dat in een logische, territoriaal georganiseerde zorgstructuur.”
  2. In het huidige systeem kunnen mensen enkel pauzes in hun loopbaan inlassen als ze hiervoor een motief hebben (bijvoorbeeld. ouderschap, mantelzorg of opleiding). Groen vindt dat iedereen recht heeft op ademruimte tijdens de loopbaan en wil daarom ook terug het ongemotiveerde tijdskrediet invoeren. Ook de kortere werkweek kan hier een oplossing bieden. Daarnaast pleit de partij ook voor een verlenging van de bestaande zorgverloven, soepelere voorwaarden en een hogere uitkering.

N-VA

In het partijprogramma van N-VA lezen we dat het van belang is dat ieder de zorg krijgt die op dat moment bij hem of haar past. Voor de partij is ook de mantelzorger hierbij een belangrijke actor, die er mee voor zorgt dat de professionele hulpverlening minder bevraagd is. “We moeten er wel altijd voor zorgen dat de zorgvrager opgevangen kan worden door het professionele circuit als de mantelzorger (tijdelijk) wegvalt. Daarom is de verwevenheid tussen mantelzorg en professionele zorg zo belangrijk.”

  1. Die verwevenheid wil N-VA bereiken door in te zetten op lokale buurtzorginitiatieven. “De hulpverlening zit momenteel nog te veel verspreid, waardoor er veel tijd verloren gaat. In elke buurt zetten we ook in op buurtambassadeurs als onderdeel van een informeel netwerk. Ze zijn een aanspreekpunt voor verschillende diensten en hebben een belangrijke preventierol. Daarnaast denken we bijvoorbeeld ook aan respijtzorg of dagopvang zodat de mantelzorger op regelmatige basis even tijd voor zichzelf kan nemen.”
  2. N-VA wil mantelzorgers ondersteunen om hun zorgtaak haalbaar te maken en hen erkennen als zorgpartner. Zo kunnen ze bijvoorbeeld niet alleen toegang krijgen tot het elektronisch zorgdossier, maar ook op lokaal niveau is N-VA een voorstander van de gemeentelijke mantelzorgpremie. “Bij de opbouw van pensioenrechten dient de gelijkstelling voor maatschappelijk verantwoord verlof (zoals diverse types zorgverlof) behouden te blijven.”

PVDA

PVDA zegt in zijn partijprogramma te willen dat de overheid beter zorg draagt voor mantelzorgers, waarbij vooral meer erkenning en ondersteuning nodig is. “Mantelzorger zijn is ontzettend waardevol. Tegelijk dragen de vele zorgende schouders vandaag een wel heel zware last. We pleiten voor kwaliteitsvolle, toegankelijke en betaalbare zorg, zodat mantelzorgers kunnen steunen op professionelen. Het kan niet de bedoeling zijn dat mantelzorgers personeelstekorten opvangen of zorg overnemen omdat het te kostelijk is.”

  1. PVDA wil allereerst de administratieve chaos rond zorg aanpakken. “We willen dat de sociale rechten van mantelzorgers automatisch toegekend worden zonder een hele papiermolen te moeten doorlopen. Daarvoor is ook een betere registratie van mantelzorgers nodig en een administratieve vereenvoudiging. Liefst in één administratie, met één set regels en dus minder bureaucratie.”
  2. De overheid moet volgens PVDA op alle mogelijke manieren voorkomen dat mantelzorgers negatieve financiële gevolgen ervaren. “We draaien de besparingen op zorgverloven terug. Alle zorgverloven moeten ook blijven meetellen voor het pensioen en voldoende vergoed worden, minstens 82 procent van het loon. Er mogen geen anciënniteitsvoorwaarden worden opgelegd aan mensen die beroep willen doen op deze verloven.”

Vlaams Belang

Vlaams Belang oppert in zijn partijprogramma voor betere ondersteuning voor mantelzorgers en hun zorgvragers. “Onze ouderen, die jarenlang hebben bijgedragen aan de samenleving, mogen niet in de steek worden gelaten en hebben recht op de nodige ondersteuning. Mantelzorg en thuiszorg dienen dan ook maximaal ondersteund en verder geprofessionaliseerd te worden.”

  1. Vlaams Belang wil een verhoging en indexering van de zorgbudgetten voor zwaar zorgbehoevenden. Daarnaast eist het ook de opheffing van de leeftijdsgrens van 65 jaar voor de aanvraag tot ondersteuning in geval van een beperking. Het personenalarm voor senioren en mantelzorgers moet volgens de partij gratis worden.
  2. Vlaams Belang streeft voor de pensioenen naar een behoud van de gelijkgestelde periodes zoals moederschapsrust, ziekte en zorgverlof. Bij het standpunt rond de sociale beperking op werkloosheidsuitkeringen tot twee jaar, maakt de partij een uitzondering voor mantelzorgers.

Personen met een handicap stuiten nog vaak op de niet-inclusieve arbeidsmarkt.

Recente onderzoek van de KBS werpt een onthullend licht op de situatie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt in België. De conclusies zijn duidelijk:

Werkgelegenheidspercentage personen met een handicap.
Het werkgelegenheidspercentage van personen met een handicap in België is 41%. Wat aangeeft dat er nog steeds aanzienlijke uitdagingen zijn voor inclusie op de arbeidsmarkt.

Ambitie om aan het werk te gaan.
Maar liefst 67% van de werkloze personen met een handicap zouden graag aan het werk gaan. Voor hen is werk niet alleen een bron van inkomsten, maar ook een kans voor persoonlijke groei en sociale verbondenheid.

Meerwaarde voor werkgevers.
Een even hoog percentage (67%), van de ondervraagden gelooft dat hun aanwerving een waardevolle toevoeging zou zijn voor hun werkgever.

Ondanks de positieve houding en flexibiliteit van personen met een handicap om aan de behoeften van werkgevers tegemoet te komen, laat het onderzoek zien dat de arbeidswereld vaak geen inclusieve omgeving biedt. Zowel tijdens sollicitatiegesprekken als in de dagelijkse werkzaamheden ervaren velen een gebrek aan aanpassingen voor hun handicap. Wat nog zorgwekkender is, is dat maar liefst 69% van de werkzoekenden met een handicap zich gediscrimineerd voelt. Ze hebben het over het gebrek aan ondersteuning, begeleiding en aangepaste voorzieningen die nodig zijn om gelijke kansen te bieden op de arbeidsmarkt.

Het volledige onderzoeksrapport kan je hier raadplegen.

Steunpunt Mantelzorg, staat volledig achter inclusiviteit voor personen met een handicap. We streven naar gelijke kansen en ondersteuning, zodat iedereen, ongeacht hun handicap, volwaardig kan deelnemen aan onze samenleving.

Interview met Eva Van der Linden, auteur van het kinderboek: ‘Waarom Greet zoveel vergeet’.

Voorstelling kinderboek: 'Waarom Greet zoveel vergeet'

We gingen in gesprek met Eva Van der Linden, auteur van ‘Waarom Greet zoveel vergeet’.
In haar boek benadrukt ze het belang van het bespreekbaar maken van dementie bij kinderen. Het boek neemt lezers mee op een ontdekkingsreis met Toon, een basisschoolleerling, en Greet, zijn 65-jarige buurvrouw. Op een laagdrempelige manier leren kinderen via het samenlezen wat dementie inhoudt.
 

Kan je jezelf voorstellen? 

Samen met mijn man en twee tieners woon ik al 10 jaar in Mortsel. Ik werk ondertussen 17 jaar in een woonzorgcentrum, waar ik me bezighoud met administratieve taken, het onthaal en diverse andere verantwoordelijkheden. Een van mijn grote passies is het schrijven van boeken. ‘Waarom Greet zoveel vergeet’ is mijn achtste boek en het eerste over dementie. Eerder heb ik al geschreven over autisme, het Gilles de la Tourette-syndroom, en zelfs twee kookboeken. 

Wat inspireerde je om een kinderboek te schrijven over dementie? 

 Het idee om dit boek te schrijven ontstond tijdens de coronaperiode, toen ik nauw contact had met families van bewoners in het woonzorgcentrum. Geïnspireerd door hun verhalen en in lijn met mijn eerdere kinderboeken, besloot ik dit nieuwe werk te schrijven. Mijn doel is om kinderen op een toegankelijke manier te informeren en bij te dragen aan begrip, bewustwording en openheid over dementie voor jonge lezers. 

Kan je mij wat meer vertellen over het verhaal en de hoofdpersonages in “Waarom Greet zoveel vergeet”? 

Het boek is geschreven voor kinderen in het basisonderwijs en is een ‘samen leesboek’. Dit betekent dat kinderen het boek samen met de ouders, grootouders, of met de leerkracht kunnen lezen. Elk hoofdstuk bevat enkele vragen om het gesprek op een laagdrempelige manier te stimuleren. 

De hoofdpersonages zijn Toon, leerling basisonderwijs, en Greet, zijn 65-jarige buurvrouw. Gedurende het verhaal merkt Toon op dat er iets niet klopt. Greet begint dingen te vergeten, zoals het bedienen van haar koffiemachine. Toon besluit hierover vragen te stellen aan Greet haar dochter Lene, die ook zijn juf is. Door deze uitleg ontdekt de lezer stap voor stap wat dementie inhoudt. Het boek bevat ook citaten van kinderen die in contact komen met iemand met dementie, aangevuld met informatie van experts.  

Hoe heb je geprobeerd om dementie op een begrijpelijke en laagdrempelige manier aan kinderen uit te leggen in je boek? 

Ik heb gebruik gemaakt van mijn verbeeldingskracht. Zo heb ik bijvoorbeeld de overdracht van boodschappen in de hersenen voorgesteld als vrachtwagens die over snelwegen rijden. Als de snelwegen beschadigd raken, kunnen de vrachtwagens de boodschappen niet meer overbrengen van het ene naar het andere deel van de hersenen. Deze uitleg is op kindermaat en zeer visueel uitgelegd. 

Wat is de belangrijkste boodschap of leermoment dat je hoopt dat kinderen uit je boek halen als het gaat om de omgang met personen met dementie? 

In mijn boek benadruk ik dat personen met dementie veel vergeten, maar dat hun gevoel blijft hangen. Bijvoorbeeld, een compliment kan snel vergeten worden, maar het goede gevoel blijft vaak langer. Een belangrijke tip voor kinderen is zich bewust te zijn van dit aspect. 

Het boek bevat leuke voorbeelden om met iemand met dementie om te gaan, zoals betekenisvolle activiteiten. Ik leg de nadruk op het belang van focussen op wat de persoon nog kan. Werken met geuren, muziek of foto’s van vroeger kan gelukkige en herkenbare momenten creëren. 

De focus ligt op positiviteit, zonder de realiteit uit het oog te verliezen. 

Welk advies heb je voor ouders die dit onderwerp willen bespreken met hun kinderen?  

Voor ouders die het onderwerp dementie met hun kinderen willen bespreken, is het belangrijk om het niet uit de weg te gaan. Het is nuttig om kinderen op de juiste manier te informeren, uiteraard aangepast aan hun leeftijd en begripsniveau. Als je kinderen niet correct informeert, zullen ze zelf een verhaal vormen, wat niet altijd de juiste interpretatie is. 

Zijn er in de toekomst nog plannen om boeken te schrijven? 

Hoewel de plannen nog niet concreet zijn, is de kans zeer groot dat er in de toekomst nog meer boeken zullen volgen. Mijn interesse in het thema dementie blijft hoog, dus het volgende boek zou zich waarschijnlijk meer richten op volwassenen.  

Waar kunnen ze de boeken kopen? 

Je kan het boek in de boekhandel vinden of je kan het ook online bestellen. 

Een schrijfmoment voor jezelf – Emke Dierickx 

Wie zorgt voor anderen, heeft soms de neiging om zichzelf wat te vergeten. Je eigen noden en verlangens lijken minder belangrijk, minder dringend dan die van de mensen rond je. Wanneer mensen op jou rekenen, voelt het al snel egoïstisch om aan jezelf te denken. En toch is het zo belangrijk om dat wel te doen. Denk maar aan het zuurstofmasker in het vliegtuig met de duidelijke veiligheidsinstructie om eerst jezelf te helpen en je dan pas te bekommeren over anderen.

Uiteraard zijn er mensen die zo’n instructie niet nodig hebben en zichzelf als vanzelfsprekend op de eerste plaats zetten. Gelukkig zijn die in de minderheid, ik ontmoet vooral mensen die verloren lopen of wankelen vanuit hun verlangen er te zijn voor anderen. En wie wankelt of valt heeft helaas niet de energie om voor anderen te zorgen. Het is een les die ik zelf met veel moeite heb geleerd. Als alleenstaande mama heb ik mijn energie lang voorbehouden voor mijn kinderen. Elk moment van mijn vrije tijd werd door hen ingevuld. Tot die energie op was en ik niet meer de mama kon zijn die ik wilde zijn. Mijn lichaam zei me dat het genoeg was. Gelukkig vond ik een manier om voor mezelf én mijn kinderen te zorgen. Ik kocht een mooi dagboek en ging dagelijks schrijven.

Ik had al eerder geschreven, sinds mijn pubertijd verzon ik vooral verhalen om de werkelijkheid te ontvluchten. Een dagboek is er echter niet om te vluchten maar om echt te benoemen wat er speelt. Zo word je je bewust van wat je voelt en kan je ook beslissingen nemen die bij jou passen. Door dat te doen, slaag ik er veel beter in om mijn grenzen te benoemen en op tijd voor mezelf op te komen. In mijn dagboek leg ik herinneringen vast voor later en maak ik plannen voor mezelf en mijn gezin. Ik schrijf enkel voor mezelf en denk niet te veel aan taalregels of beleefdheidsnormen. In mijn schrijfboekje mag alles gezegd worden en dat is bevrijdend. Mijn dagelijks schrijfmoment is nu mijn rustpunt aan het einde of in het midden van een drukke dag. Nu voel ik me sterker en heb ik (meestal) de energie om er echt te zijn voor wie me nodig heeft.

Als mantelzorger word je hoe dan ook geconfronteerd met heftige emoties. Je kan je machteloos voelen, verdrietig, onzeker of kwaad. Je gaat door een proces van afscheid nemen en aanvaarden. Bovendien ben je ook getuige van diezelfde emoties bij de persoon waar je voor wilt zorgen. Schrijven kan helpen om hierbij stil te staan en emoties te benoemen. Zo wordt het ook makkelijker om die gevoelens te delen met anderen en sta je er minder alleen voor. In het boek Opening up and writing it down onderzoeken James Pennebaker en Joshua Smith de effecten van schrijven bij traumatische gebeurtenissen en heftige emoties. En wat blijkt? Wie regelmatig 15 minuten schrijft, staat sterker in zijn schoenen en ondervindt minder mentale problemen. Ook psychosomatische klachten worden milder. Het opkroppen van negatieve gevoelens kan immers tot spanning leiden en heeft een negatief effect op het immuunsysteem. Wie schrijft, ondervindt dus minder stress of andere mentale problemen. Je geeft meer ruimte aan wat je voelt en verliest minder energie aan het wegduwen van storende gedachten waardoor je meer mentale ruimte krijgt voor andere dingen.

Een balans vinden tussen jezelf en je dierbaren is niet altijd makkelijk. Sinds ik de kracht van schrijven ontdekte, ging ik die ook delen in workshops en trainingen. Zo ontmoette ik heel wat mensen die op zoek zijn naar een nieuw evenwicht. Net als ik vinden ze in schrijven een bondgenoot. Ik sprak met David, een mantelzorger die schroom had om een zin te beginnen met IK. Luisteren naar zijn eigen behoeften vond hij maar egoïstisch. Schrijven hielp David om dat toch te doen. Eva begon samen met haar man te schrijven toen hij de diagnose van dementie kreeg. Intussen schrijft zij alleen verder omdat het hem niet meer lukt en koestert ze de schrijfmomenten die ze wel nog konden delen. Naïma nam kort na de dood van haar man deel aan een workshop rond rouw en verlies. Na een periode van mantelzorg, zijn overlijden en begrafenis was die dag voor Naïma het eerste moment dat ze kon stilstaan bij wat ze voelde. ’s Avonds schreef ze hem een afscheidsbrief.

Wil jij ook een schrijfmoment voor jezelf? Maak er dan een gewoonte van om regelmatig een kwartiertje te schrijven. Kies een vast moment die in jouw dagelijkse routine past. Is het voor jou niet haalbaar om dagelijks te schrijven, kies dan vaste schrijfdagen. Trek je terug met een schrijfboekje en schrijf wat er op dat moment leeft. Denk niet aan taalregels, streef niet naar een perfect gedicht, volg gewoon je hand en schrijf.

Meer weten? www.emke.be of schrijven@emke.be 

Een nieuw jaar, een nieuw gezicht!

Begin dit jaar mochten we bij Steunpunt Mantelzorg een nieuwe collega verwelkomen. Laura Massoels sluit aan bij het team als vormingsmedewerker voor de regio Limburg, Kempen en Vlaams-Brabant. Zo zal ze mantelzorgers niet enkel informeren over de praktische kant van hun zorgavontuur, maar hen ook bijstaan met tips en advies. Tijd voor een korte kennismaking!

Vertel ons eens, wie is Laura?

Ik ben 31 jaar en ik woon in Hasselt samen met mijn partner en twee geadopteerde hondjes. Een van hen zie je ook verschijnen op de foto, omdat dit naar mijn mening een van de weinige foto’s is waarop je de echte Laura kan zien. Enthousiast, zacht, open-minded en enorm zorgend van karakter. De voorbije jaren heb ik er een heuse zoektocht naar mezelf opzitten – zowel op privé- als op werkvlak – en ik heb het gevoel dat ik meer dan ooit sterk in mijn schoenen sta. Ik kan genieten van de kleine gelukskes, maar voel ook goed aan welke dingen niet (meer) voor mij zijn bestemd. Ik ben een enorme fan van levenslang leren en geloof in de kracht van taal en communicatie. Daarnaast heb ik een soort van 6e zintuig als het aankomt op het aanvoelen van de noden en emoties van anderen.

Wat is jouw drijfveer om voor een mantelzorgvereniging te werken?

Tot enkele maanden geleden had ik nog nooit van het begrip ‘mantelzorg’ gehoord. Toch blijk ik al heel mijn leven een mantelzorger te zijn. In 2020 kwam ik als 27-jarige in een zware burn-out terecht, die al snel aan mijn drukke carrière als journalist werd toegewezen. Maar ik was vooral ook emotioneel uitgeput, door jarenlang de zorgen en lasten van anderen op mijn schouders te dragen. Ik heb me zelfstandig door die moeilijke periode heen geworsteld, terwijl ik nu besef dat er ook voor mij een opvangnet beschikbaar was. Daar wil ik aan meewerken, dat opvangnet beschikbaar én kenbaar maken voor mensen die het nodig hebben.

Wat is jouw link met mantelzorg?

Mijn moeder is mijn hele leven mantelzorger geweest voor haar ouders en broer, en ik ben daar als oudste dochter wat in meegenomen. Eten maken, even oppassen, mee een uitstap maken,… Daarnaast speelde alcoholverslaving een grote rol binnen ons gezin, waarbij ik als tiener de taken en zorg overnam van mijn vader. Voor mij leek dat normaal, omdat het om familie ging, maar ik heb nooit stilgestaan bij de impact ervan op mijn leven. Ik ben een zorgzaam persoon, maar die zorg moet evenzeer naar mezelf worden gericht.

Heb je een tip voor andere mantelzorgers om beter voor zichzelf te zorgen?

Vraag om hulp! Vaak denken we dat we er helemaal alleen voor staan, of dat alle verantwoordelijkheid op onze schouders ligt. Na verloop van tijd wordt dat echter zwaar, én eenzaam. Dat is jammer, want zorgen voor iemand heeft ook veel positieve kanten, maar die zijn dan vaak niet meer zichtbaar. Het is belangrijk om die balans te bewaren. Om hulp vragen, betekent niet dat je niet sterk genoeg bent om het alleen te doen. Het betekent gewoon dat je mens bent.

Nazorg van een kampioen: Gella Vandecaveye over zorg, levenslessen en toewijding.

Van Olympische glorie naar de zorg voor haar mama.​

Hoe lang speelde het idee al in je hoofd om je moeder bij jou in huis te laten wonen?

Gella: “Tussen juni 2009 en juni 2010 maakte ik een reis van een jaar. Het afscheid viel mijn moeder zwaar, vooral omdat ze dat jaar ook 70 werd en ik er niet bij kon zijn. Tijdens de feestdagen keerde ik even terug maar het afscheid bleef voor haar hartverscheurend. Wat begrijpelijk is gezien onze goede band. Na mijn reis beloofde ik mijn moeder goed voor haar te zorgen. In 2014 kocht ik een huis met het idee dat mijn moeder hier op een dag zou komen wonen. Ik besef dat niet elke mantelzorger deze kans krijgt. Mijn situatie is dan ook niet alledaags.”

Wat was het moment waarop je definitief besloot om je moeder bij jou in huis te laten wonen?

Gella: “Mijn moeder woonde lange tijd in Spiere-Helkijn (West-Vlaanderen). Toen familieleden wegvielen, stond ze er alleen voor. Ik stelde haar voor dat ze bij mij zou intrekken. Het idee van alleen thuis te wonen bracht zowel bij haar als bij mij veel bezorgdheid met zich mee. Wat als er iets zou gebeuren? Ze had weinig buren en woonde bijna letterlijk tussen de koeien en velden.“

Maakte je je geen zorgen over hoe alles zou verlopen toen je moeder bij jou kwam wonen?

Gella: “Eerlijk gezegd, zag ik alles rooskleurig. Maar toen mijn moeder effectief bij me introk, werd de realiteit snel duidelijk. Mijn baan vergt veel planning, maar werken van thuis uit geeft me de flexibiliteit om haar af en toe gezelschap te houden overdag, en ’s avonds door te werken. We hebben geen strikte regels, alles is organisch gegroeid, inclusief de verdeling van taken. Natuurlijk botsen we weleens, maar dat blijft nooit lang hangen. Gelukkig hebben we een sterke band die ons helpt om goed samen te leven, ondanks onze verschillen. Mensen zijn soms verrast hoe zorgzaam ik ben, gezien mijn verleden als judoka.”

Zijn er zaken die je moest opofferen?

Gella: “We geven allebei wel dingen op. Mijn mama heeft haar vertrouwde omgeving achtergelaten om bij mij te komen wonen. Maar in ruil daarvoor krijgt ze gezelligheid, bescherming en een gevoel van veiligheid. Aan mijn kant betekent het wel eens het opgeven van een moment van alleen zijn, maar wat ik ervoor terugkrijg is onschatbaar. De wetenschap dat mijn moeder er niet altijd zal zijn, doet me beseffen dat ik enorm veel aan haar heb. Onze relatie is gebaseerd op geven en nemen, waarbij we beiden dingen opofferen maar in ruil daarvoor ongelofelijk veel waardevols terugkrijgen.”

Hoe behoud je een gezonde balans tussen je zorgtaken, werk, en persoonlijke tijd?

Gella: “Het kan soms behoorlijk druk zijn: het zorgen voor mijn moeder, tijd doorbrengen met mijn partner, werk, huishouden, mijn hobby’s… Wanneer het allemaal te veel wordt, zoek ik rust bij mijn partner. Daar kan ik echt alles loslaten. Als ik merk dat het te veel begint te worden, plan ik bewust me-time in. Ik blok dan een dag in mijn agenda als ‘mijn dag’. Maar natuurlijk vul ik die vaak toch weer met van alles, dat is gewoon wie ik ben.” (lacht)

Wat zijn de mooie momenten die jullie al samen hebben meegemaakt?

Gella: “We hebben onlangs een ontmoeting georganiseerd tussen mijn moeder en haar twee broers, die respectievelijk 85 en 87 jaar oud zijn. Het voelde als een soort seniorenclub, maar het was een fantastische avond waar iedereen genoot. Het was een prachtig moment omdat ze elkaar niet zo vaak meer zien en omdat ik weet hoeveel het voor mijn moeder betekent. En voor mij was het geweldig om zoiets voor hen te regelen. Maar ik koester ook de momenten waarop we gewoon samen zijn, één op één. De momenten waarop we kunnen filosoferen bij een glas wijn, even stilstaan bij het leven. In de hectiek van de werkweek gebeurt alles vaak zo snel. Soms neem ik zelfs een (halve) dag vrij om met mijn moeder te gaan winkelen, naar de bioscoop te gaan…”.

Je antwoorden laten doorschemeren dat je mantelzorg ziet als een integraal deel van het leven, klopt dat?

Gella: “Mijn moeder stond altijd voor me klaar, en nu is het mijn beurt om voor haar te zorgen. Voor mij voelt dat als een natuurlijke gang van zaken. Maar ik begrijp dat dit niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Mijn situatie met mijn moeder is best complex, maar ik ben er zeker van dat er veel mantelzorgers zwaardere uitdagingen hebben.”

En hoe gaat je partner om met de zorgsituatie?

Gella: “Ik woon niet samen met mijn partner maar ze gaat er heel goed mee om. Mijn partner neemt ook de zorg op voor haar moeder, maar ze wonen wel niet bij elkaar. Als we samen zouden wonen zou ze zich wellicht schuldig voelen omdat ze dan wel elke dag tijd bij haar schoonmoeder zou doorbrengen en niet bij haar eigen moeder. We organiseren wel af en toe activiteiten met onze beide mama’s samen, wat super leuk is!

Hoe kijk je naar de toekomst en de zorg voor je moeder?

Gella: Als het ooit nodig is, zou ik het geen probleem vinden om mijn moeder te helpen met intieme zorg, zoals kleren aandoen, wassen, toilet… Gelukkig zijn er ook veel hulpmiddelen en diensten die het mogelijk maken voor mensen om zo lang mogelijk comfortabel thuis te blijven. We hebben al afgesproken om professionele hulp zoals gezinszorg en verpleegkundigen in te schakelen als het nodig is. We bespreken alles samen. Er is een open communicatie, zonder geheimen of taboes.”

Je bent een zorgzaam persoon, heb je dat meegekregen vanuit je opvoeding?

Gella: “Het zorgzame heb ik van ‘Nonkel Eddy’, mijn judotrainer. Ik belandde onder zijn vleugels toen ik 15 was. Hij was als een vader voor me. Hij heeft me opgevoed met de kernwaarden respect, dankbaarheid en vertrouwen. Termen die hij vaak herhaalde en die nog steeds in mijn hoofd zitten. We deelden veel mooie momenten maar ook ellende: olympische medailles, persoonlijke successen, het verlies van zijn schoonmoeder, zijn vrouw die aan kanker stierf, mijn nekbreuk…

Na mijn judocarrière in 2004, besloten mijn coach en ik samen te blijven werken. We hebben een carrière na de topsport opgebouwd, voor mij mijn werk, voor hem zijn hobby. Al 35 jaar werken we samen, en nu, op 76-jarige leeftijd, probeer ik ook goed voor hem te zorgen, samen met de hulp van zijn vrouw.”

Zijn dit ook waarden die je belangrijk vindt in het bedrijfsleven?

Gella: “Zeker! Zorg en ethiek zijn waarden die ik ook in mijn professionele carrière hoog in het vaandel draag. Dat zie je ook terug in mijn samenwerking met bedrijven zoals Novulo, een warm bedrijf gespecialiseerd in het bouwen van op maat gemaakte mobiele zorgunits, met aandacht voor de zorgbehoevende en het klimaat.”

Hoe voelt het om terug te kijken naar je uitzonderlijke sportcarrière, waarin je Belgische sportgeschiedenis schreef?

Gella: “Het was een ongelofelijke reis met veel ups en enkele downs. In 1998 brak ik mijn nek, precies tussen twee olympische medailles en twee wereldtitels in. Vijf maanden later werd ik Europees kampioen. Ik domineerde de wereldranglijst twaalf jaar lang. Het blijft een pijnpunt dat ik nooit olympisch goud heb kunnen winnen, ondanks twee olympische medailles. Maar aan de andere kant hebben er nog maar twee Belgische vrouwen – Nafi Thiam en ik -, twee olympische medailles behaald. Dat is ook niet slecht hé.”

Velen herinneren zich Gella Vandecaveye als voormalige judoka met een indrukwekkende erelijst van gouden medailles op Europese en Wereldkampioenschappen, en medailles op de Olympische Spelen. Maar wat houdt ze tegenwoordig bezig?

Gella richt zich professioneel op haar bedrijf ‘PR & Sportconsulting‘. Ze verzorgt de PR en promotie van enkele bedrijven, producten en diensten. Ze is actief in het organiseren van evenementen, teambuilding en het geven van inspirerende keynotes over haar judo-carrière en haar leven na de sport. Als zelfstandig ondernemer werkt ze grotendeels van thuis uit, wat haar ook de mogelijkheid biedt om voor haar moeder te zorgen. Sinds 22 december 2017 woont haar moeder bij haar in.

Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.