Persbericht: Dag van de Mantelzorg

Een botanische tuin door en voor mantelzorgers.

Op 23 juni zetten we traditiegetrouw mantelzorgers in de bloemetjes. Een welverdiende merci voor alle zorg die ze opnemen voor iemand die hen lief is. Maar mantelzorgers bedanken is niet voldoende. Steunpunt Mantelzorg, Liever Thuis LM en Coponcho pleiten voor structurele ondersteuning op verschillende vlakken, het hele jaar door. “Wij willen geen verwelkte bloemen na de actiedag, maar een botanische tuin aan ondersteuning voor mantelzorgers. Een tuin waarin mantelzorgers ook de vruchten kunnen plukken van een goed beleid.”

Als je partner, kind, ouder, vriend of buur ziek wordt of een handicap, psychische problematiek of andere zorgbehoefte heeft, rol je in mantelzorg. Het voelt vanzelfsprekend en normaal aan om je dierbare te ondersteunen en te helpen. Dat doet maar liefst 1 op 5 Vlamingen.[1]

Hoewel ruim 8 op 10 mantelzorgers een goed gevoel heeft bij hun mantelzorg, zelfs in COVID-tijden, is het voor hen niet altijd evident om die zorg op te nemen en te blijven dragen[2]. Soms komt het welzijn en de gezondheid van de mantelzorger onder druk te staan door de zorgzwaarte en de verschillende rollen die ze combineren. Hun draagkracht is niet oneindig. Steun op maat is nodig. En liefst structureel.

Structurele steun

We zien goede beleidsinitiatieven ontspruiten. Bijvoorbeeld de middelen voor zorgzame buurten in Vlaanderen, waar zorg gedeeld wordt door formele en informele spelers. Of het nieuwe Vlaams Mantelzorgplan dat in opmaak is. Ook op federaal niveau leeft het thema mantelzorg. Sinds de lancering van de officiële erkenning voor mantelzorgers op 1 september 2020 vroegen reeds meer dan 10.000 mantelzorgers een statuut aan. Veel mantelzorgers blijven echter met een leeg gevoel achter door de vele hiaten in deze wetgeving. Zo geven mantelzorgers aan dat de wetgeving te ingewikkeld is, vooral een administratieve procedure is, en het mantelzorgverlof niet op maat gemaakt is van mantelzorgers.

En daar knelt nog teveel het schoentje. Wij hebben als mantelzorgverenigingen de expertise en kennis over hoe die botanische tuin aan ondersteuning verzorgd kan worden. Die expertise hebben we opgebouwd doorheen jaren nauw contact met allerhande mantelzorgers. Zo hebben we een goed zicht op welke voedingsstoffen nodig zijn om er een sterke en levendige tuin van te maken voor mantelzorgers. We weten bijvoorbeeld dat mantelzorgers snakken naar flexibele verlofstelsels die het zowel praktisch als financieel haalbaar maken om werken en zorgen te combineren. Toch worden wij, en dus ook de stem van de mantelzorger, te weinig gehoord.

We vragen dan ook meer inspraak bij de opmaak, implementering,  opvolging en evaluatie van beleidsinitiatieven zoals het mantelzorgstatuut, het Vlaams dementieplan en het Vlaams Mantelzorgplan. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat het mantelzorgstatuut wel een volwaardige erkenning biedt en sociale rechten geeft aan mantelzorgers. En kunnen we van het Vlaams dementieplan en het Vlaams Mantelzorgplan echte instrumenten maken die de randvoorwaarden creëren om het mantelzorgbeleid van de komende jaren in volle bloei te laten komen.

Contact Steunpunt Mantelzorg
Naomi De Bruyne, 0493 16 58 92
naomi.debruyne@steunpuntmantelzorg.be
www.steunpuntmantelzorg.be

Contact Liever Thuis LM
Mario Schelfhout, 02 542 87 09
Mario.schelfhout@lm.be
www.lieverthuislm.be

Contact Coponcho
Sarah Van den Bogaert,
0474 38 61 82
Sarah.vandenbogaert@coponcho.be
www.coponcho.be

[1] SVR. (2015). Informele zorg in Vlaanderen in dalende lijn? Vlaams Overheid.
[2] Lambotte, D., De Koker, B., De Bruyne, N. & De Witte, N. (2020).  De beleving van mantelzorgers in tijden van COVID-19 Onderzoeksrapport. Gent: Hogeschool Gent & Steunpunt Mantelzorg. Te raadplegen via: Hogeschool Gent Onderzoek mantelzorgers tijdens coronaperiode

PERSBERICHT: Prioritering mantelzorgers in de vaccinatiestrategie

De vaccinatiestrategie: wat met de mantelzorger?

Neem mantelzorgers mee op als prioritaire groep.

Van de kleine klusjes en ondersteuning tot de grote zorgen: mantelzorgers maken het verschil voor onze ouderen, personen met een handicap of (chronische) ziekte. Toch staan ze nergens vermeld in de vaccinatiestrategie. Het Vlaams Mantelzorgplatform, de overkoepelende organisatie van de zes erkende mantelzorgverenigingen, trekt aan de alarmbel. We pleiten ervoor om mantelzorgers samen met de risicopatiënten te vaccineren.

De COVID-19-crisis treft vele mensen hard. Nu de derde golf aan de horizon opdoemt, is het vaccin voor veel mensen een houvast om vol te houden. We hunkeren naar gezelligheid, mensen om ons heen en vrijheid. Het vaccin belooft beterschap.

De overheid maakt terecht een plan van aanpak, om mensen in de zorg en risicogroepen eerst te vaccineren. Voor hen zijn de gevolgen van de pandemie des te ingrijpend. Als Vlaams Mantelzorgplatform zien we echter één grote ontbrekende groep: de mantelzorgers.

Mantelzorgers zorgen voor een dierbare die door een handicap, chronische ziekte, ouderdom, psychische kwetsbaarheid of een andere aandoening hulp nodig heeft. Het kan gaan over hulp in het huishouden, bij administratie, vervoer, persoonlijke zorg, emotionele steun, enz. Naar schatting zijn er in Vlaanderen meer dan 600.000 mantelzorgers.

Druk op mantelzorg toegenomen tijdens crisis

De maatregelen zorgden ervoor dat de formele zorg en de hulp uit het eigen netwerk deels is weggevallen. Daardoor nemen mantelzorgers tijdens deze crisis meer taken op dan voorheen. Ze combineren deze taken veelal met hun gezin, studies en/of werk. Een recente studie van Lambotte et al. (2020[1]) stelt dat de crisis de werk-zorg-leven balans van veel mantelzorgers drastisch verstoort, en ze hierdoor veel druk en stress ervaren. 1 op 3 mantelzorgers slaapt slecht door kopzorgen en voelt zich depressief. En de helft van de mantelzorgers zegt continu onder spanning te zijn.

De angst op besmetting is bij deze groep groot. 82.4% van de mantelzorgers rapporteren in de studie angstig te zijn dat hun naaste corona zal krijgen en 61% is angstig zelf besmet te worden.

Cruciale schakel in de zorg

De vaccinatiestrategie gaat voorbij aan de cruciale rol die mantelzorgers opnemen in de zorg. Naar schatting 80% van alle langdurige zorg in Europa wordt opgenomen door mantelzorgers (Hoffmann & Rodrigues, 2010). Als een mantelzorger ziek wordt of uitvalt door quarantaine, kan dit dramatische gevolgen hebben voor de persoon die zorg nodig heeft. Het beschermen van de mantelzorger draagt dan ook bij aan het extra beschermen van de persoon met een zorg- en ondersteuningsnood. De mantelzorger kan immers de zorg en ondersteuning blijven opnemen, al dan niet complementair aan de professionele hulp. We garanderen zo zorgcontinuïteit voor de meest kwetsbare mensen tijdens deze COVID-19-crisis en verlichten extra druk bij de professionele zorgverleners.

Erkenning door vaccinering

Het Vlaams Mantelzorgplatform vraagt erkenning voor de cruciale rol die mantelzorgers opnemen door hen mee op te nemen als prioritaire groep in het vaccinatiebeleid. Het is voor ons belangrijk dat alle mantelzorgers, zowel zij die naasten begeleiden in collectiviteiten als in thuiscontext, hoog op de agenda staan.

We beseffen dat mantelzorgers een zeer omvangrijke en heterogene groep omvatten en dat het in de huidige context moeilijk is om hen in zijn volledigheid en op een snelle en efficiënte manier in kaart te brengen. Daarom vragen we om in eerste instantie mantelzorgers samen met de risicopatiënten met onderliggende gezondheidsproblemen te vaccineren, en meer specifiek de mantelzorger die behoort tot de gezinsbubbel of het knuffelcontact van de patiënt.

Het Vlaams Mantelzorgplatform stelt zich steeds constructief op om verder na te denken over de praktische implementering.

Onderzoek HOGENT & Steunpunt Mantelzorg: coronacrisis zet mantelzorgers onder druk
Volledig rapport van het onderzoek