Persbericht: Dag van de Mantelzorg

Een botanische tuin door en voor mantelzorgers.

Op 23 juni zetten we traditiegetrouw mantelzorgers in de bloemetjes. Een welverdiende merci voor alle zorg die ze opnemen voor iemand die hen lief is. Maar mantelzorgers bedanken is niet voldoende. Steunpunt Mantelzorg, Liever Thuis LM en Coponcho pleiten voor structurele ondersteuning op verschillende vlakken, het hele jaar door. “Wij willen geen verwelkte bloemen na de actiedag, maar een botanische tuin aan ondersteuning voor mantelzorgers. Een tuin waarin mantelzorgers ook de vruchten kunnen plukken van een goed beleid.”

Als je partner, kind, ouder, vriend of buur ziek wordt of een handicap, psychische problematiek of andere zorgbehoefte heeft, rol je in mantelzorg. Het voelt vanzelfsprekend en normaal aan om je dierbare te ondersteunen en te helpen. Dat doet maar liefst 1 op 5 Vlamingen.[1]

Hoewel ruim 8 op 10 mantelzorgers een goed gevoel heeft bij hun mantelzorg, zelfs in COVID-tijden, is het voor hen niet altijd evident om die zorg op te nemen en te blijven dragen[2]. Soms komt het welzijn en de gezondheid van de mantelzorger onder druk te staan door de zorgzwaarte en de verschillende rollen die ze combineren. Hun draagkracht is niet oneindig. Steun op maat is nodig. En liefst structureel.

Structurele steun

We zien goede beleidsinitiatieven ontspruiten. Bijvoorbeeld de middelen voor zorgzame buurten in Vlaanderen, waar zorg gedeeld wordt door formele en informele spelers. Of het nieuwe Vlaams Mantelzorgplan dat in opmaak is. Ook op federaal niveau leeft het thema mantelzorg. Sinds de lancering van de officiële erkenning voor mantelzorgers op 1 september 2020 vroegen reeds meer dan 10.000 mantelzorgers een statuut aan. Veel mantelzorgers blijven echter met een leeg gevoel achter door de vele hiaten in deze wetgeving. Zo geven mantelzorgers aan dat de wetgeving te ingewikkeld is, vooral een administratieve procedure is, en het mantelzorgverlof niet op maat gemaakt is van mantelzorgers.

En daar knelt nog teveel het schoentje. Wij hebben als mantelzorgverenigingen de expertise en kennis over hoe die botanische tuin aan ondersteuning verzorgd kan worden. Die expertise hebben we opgebouwd doorheen jaren nauw contact met allerhande mantelzorgers. Zo hebben we een goed zicht op welke voedingsstoffen nodig zijn om er een sterke en levendige tuin van te maken voor mantelzorgers. We weten bijvoorbeeld dat mantelzorgers snakken naar flexibele verlofstelsels die het zowel praktisch als financieel haalbaar maken om werken en zorgen te combineren. Toch worden wij, en dus ook de stem van de mantelzorger, te weinig gehoord.

We vragen dan ook meer inspraak bij de opmaak, implementering,  opvolging en evaluatie van beleidsinitiatieven zoals het mantelzorgstatuut, het Vlaams dementieplan en het Vlaams Mantelzorgplan. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat het mantelzorgstatuut wel een volwaardige erkenning biedt en sociale rechten geeft aan mantelzorgers. En kunnen we van het Vlaams dementieplan en het Vlaams Mantelzorgplan echte instrumenten maken die de randvoorwaarden creëren om het mantelzorgbeleid van de komende jaren in volle bloei te laten komen.

Contact Steunpunt Mantelzorg
Naomi De Bruyne, 0493 16 58 92
naomi.debruyne@steunpuntmantelzorg.be
www.steunpuntmantelzorg.be

Contact Liever Thuis LM
Mario Schelfhout, 02 542 87 09
Mario.schelfhout@lm.be
www.lieverthuislm.be

Contact Coponcho
Sarah Van den Bogaert,
0474 38 61 82
Sarah.vandenbogaert@coponcho.be
www.coponcho.be

[1] SVR. (2015). Informele zorg in Vlaanderen in dalende lijn? Vlaams Overheid.
[2] Lambotte, D., De Koker, B., De Bruyne, N. & De Witte, N. (2020).  De beleving van mantelzorgers in tijden van COVID-19 Onderzoeksrapport. Gent: Hogeschool Gent & Steunpunt Mantelzorg. Te raadplegen via: Hogeschool Gent Onderzoek mantelzorgers tijdens coronaperiode

PERSBERICHT: Prioritering mantelzorgers in de vaccinatiestrategie

De vaccinatiestrategie: wat met de mantelzorger?

Neem mantelzorgers mee op als prioritaire groep.

Van de kleine klusjes en ondersteuning tot de grote zorgen: mantelzorgers maken het verschil voor onze ouderen, personen met een handicap of (chronische) ziekte. Toch staan ze nergens vermeld in de vaccinatiestrategie. Het Vlaams Mantelzorgplatform, de overkoepelende organisatie van de zes erkende mantelzorgverenigingen, trekt aan de alarmbel. We pleiten ervoor om mantelzorgers samen met de risicopatiënten te vaccineren.

De COVID-19-crisis treft vele mensen hard. Nu de derde golf aan de horizon opdoemt, is het vaccin voor veel mensen een houvast om vol te houden. We hunkeren naar gezelligheid, mensen om ons heen en vrijheid. Het vaccin belooft beterschap.

De overheid maakt terecht een plan van aanpak, om mensen in de zorg en risicogroepen eerst te vaccineren. Voor hen zijn de gevolgen van de pandemie des te ingrijpend. Als Vlaams Mantelzorgplatform zien we echter één grote ontbrekende groep: de mantelzorgers.

Mantelzorgers zorgen voor een dierbare die door een handicap, chronische ziekte, ouderdom, psychische kwetsbaarheid of een andere aandoening hulp nodig heeft. Het kan gaan over hulp in het huishouden, bij administratie, vervoer, persoonlijke zorg, emotionele steun, enz. Naar schatting zijn er in Vlaanderen meer dan 600.000 mantelzorgers.

Druk op mantelzorg toegenomen tijdens crisis

De maatregelen zorgden ervoor dat de formele zorg en de hulp uit het eigen netwerk deels is weggevallen. Daardoor nemen mantelzorgers tijdens deze crisis meer taken op dan voorheen. Ze combineren deze taken veelal met hun gezin, studies en/of werk. Een recente studie van Lambotte et al. (2020[1]) stelt dat de crisis de werk-zorg-leven balans van veel mantelzorgers drastisch verstoort, en ze hierdoor veel druk en stress ervaren. 1 op 3 mantelzorgers slaapt slecht door kopzorgen en voelt zich depressief. En de helft van de mantelzorgers zegt continu onder spanning te zijn.

De angst op besmetting is bij deze groep groot. 82.4% van de mantelzorgers rapporteren in de studie angstig te zijn dat hun naaste corona zal krijgen en 61% is angstig zelf besmet te worden.

Cruciale schakel in de zorg

De vaccinatiestrategie gaat voorbij aan de cruciale rol die mantelzorgers opnemen in de zorg. Naar schatting 80% van alle langdurige zorg in Europa wordt opgenomen door mantelzorgers (Hoffmann & Rodrigues, 2010). Als een mantelzorger ziek wordt of uitvalt door quarantaine, kan dit dramatische gevolgen hebben voor de persoon die zorg nodig heeft. Het beschermen van de mantelzorger draagt dan ook bij aan het extra beschermen van de persoon met een zorg- en ondersteuningsnood. De mantelzorger kan immers de zorg en ondersteuning blijven opnemen, al dan niet complementair aan de professionele hulp. We garanderen zo zorgcontinuïteit voor de meest kwetsbare mensen tijdens deze COVID-19-crisis en verlichten extra druk bij de professionele zorgverleners.

Erkenning door vaccinering

Het Vlaams Mantelzorgplatform vraagt erkenning voor de cruciale rol die mantelzorgers opnemen door hen mee op te nemen als prioritaire groep in het vaccinatiebeleid. Het is voor ons belangrijk dat alle mantelzorgers, zowel zij die naasten begeleiden in collectiviteiten als in thuiscontext, hoog op de agenda staan.

We beseffen dat mantelzorgers een zeer omvangrijke en heterogene groep omvatten en dat het in de huidige context moeilijk is om hen in zijn volledigheid en op een snelle en efficiënte manier in kaart te brengen. Daarom vragen we om in eerste instantie mantelzorgers samen met de risicopatiënten met onderliggende gezondheidsproblemen te vaccineren, en meer specifiek de mantelzorger die behoort tot de gezinsbubbel of het knuffelcontact van de patiënt.

Het Vlaams Mantelzorgplatform stelt zich steeds constructief op om verder na te denken over de praktische implementering.

Onderzoek HOGENT & Steunpunt Mantelzorg: coronacrisis zet mantelzorgers onder druk
Volledig rapport van het onderzoek

Maak mantelzorgers zichtbaar in het zorgverhaal

Onze coördinator, Naomi De Bruyne hield samen met Sarah Pardon, stafmedewerker mantelzorg i-mens een pleidooi voor de erkenning van mantelzorgers in het zorgverhaal. Hun opinie verscheen in de themabijlage over ‘Leven met kanker’ van De Standaard.

Het volledige artikel kan je hier downloaden:

Beknopt:

Bij een kankerdiagnose ga je als familie of vriend door een intens proces van verandering. Ineens ben je mantelzorger. Niet aan de zijlijn, maar in het oog van de storm. Je staat samen met je geliefde en andere zorgverleners schouder aan schouder in de vuurlinie. Maar toch neem je een heel specifi eke plek in en leg je jouw eigen traject af. En daar moet oog voor zijn. Vanuit de omgeving, maar zeker ook vanuit de beroepskrachten die betrokken zijn.

Foto blog: Käännöstoimisto Transly via unsplash.com

Toelichting bij het mantelzorgverlof

In het Nieuwsblad verscheen op 1 september 2020 een artikel over het mantelzorgverlof. Onze coördinator Naomi De Bruyne gaf toelichting. Je vindt het artikel online terug (betalend).

Meer weten?

Foto: Roman Kraft via Unsplash.com

Persbericht: coronacrisis zet mantelzorgers onder druk

HOGENT en Steunpunt Mantelzorg organiseerden half mei een online bevraging over de impact van de coronacrisis op mantelzorgers. We delen graag al de eerste resultaten met jullie.

  • Ruim 650 mantelzorgers namen deel aan de bevraging.
  • Tweederde van hen ervaart de coronaperiode als zwaarder dan voordien.
  • Meer dan de helft besteedt meer tijd aan de mantelzorg. Dat heeft onder meer te maken met het verminderen van de contacten met het eigen netwerk van de zorgvrager.

Het onderzoek biedt verder ook een inkijk in de (vaak beperktere) ondersteuningsopties, de bezorgdheid van mantelzorgers over de gezondheid van hun zorgvrager, de balans tussen mantelzorg en hun andere rollen en de specifieke ondersteuningsmaatregelen.

Het volledige persbericht en uitgebreide toelichting over het onderzoek vind je op de nieuwswebsite van HOGENT.

We willen graag iedereen bedanken die de bevraging heeft ingevuld. We willen ook graag onze waardering uitspreken aan iedereen die de bevraging mee verspreid heeft. Hartelijk dank voor jullie steun, tijd en feedback.

Meer weten?

Onderzoeksteam HOGENT

Contactgegevens Steunpunt Mantelzorg

Foto: Dominik Lange via Unsplash

Persbericht: Steunpunt Mantelzorg en i-mens vragen meer duidelijkheid voor mantelzorgers

De overheid nam verschillende maatregelen om de COVID-19 crisis te bedwingen. Die zijn nodig, maar tegelijk maken mantelzorgers zich ongerust over wat nog mag en wat niet. Mantelzorgorganisatie Steunpunt Mantelzorg en thuiszorgorganisatie i-mens vragen duidelijke en werkbare richtlijnen voor deze belangrijke groep van niet-professionele verzorgers.

Mantelzorgers zorgen voor iemand die zorg en ondersteuning nodig heeft omwille van ouderdom, handicap, ziekte of psychische of andere kwetsbaarheid. Zij doen bijvoorbeeld boodschappen, brengen eten of gaan naar de apotheek voor die persoon. Mensen vragen zich nu af: ‘Kan ik deze taken nog doen? Hoe moet ik mijn mantelzorg bewijzen als de politie me tegenhoudt?’.

Op dit moment bestaat er geen attest of statuut dat mantelzorg bewijst. Dat is ook niet nodig. Volgens de overheidsrichtlijnen mag je je nog steeds verplaatsen om kwetsbare mensen, mensen met zorgbehoefte of ouderen te helpen. Je mag dus nog steeds boodschappen doen voor je oudere buurvrouw, je vader die thuis woont helpen bij het wassen of de was gaan ophalen en afzetten bij je partner die in het woonzorgcentrum verblijft. Sterker nog, mantelzorg is meer dan ooit belangrijk tijdens deze crisis. Heel veel mensen rekenen op de hulp van familie, vrienden en buren om deze periode door te komen. Het is uiteraard ook als mantelzorger belangrijk de hygiënemaatregelen van de overheid te volgen. Voor je eigen veiligheid en die van je zorgvrager.

Als mantelzorgvereniging en thuiszorgorganisatie engageren Steunpunt Mantelzorg en i-mens zich om mantelzorgers zo goed mogelijk te informeren en te ondersteunen. Ondanks onze inspanningen merken ze dat er op het terrein veel onduidelijkheid leeft. Niet alleen bij mantelzorgers, maar ook bij instanties en voorzieningen zoals woonzorgcentra, assistentiewoningen, politie en gemeentes.

Naomi De Bruyne, coördinator van Steunpunt Mantelzorg: “We zien dat sommige organisaties en zelfs gemeentes een eigen attest voor mantelzorgers maken. Goed bedoeld uiteraard, maar dat maakt de situatie complex. En zijn die documenten rechtsgeldig? Stoppen deze aan de gemeentegrens? Waar vragen we die aan? De kakofonie aan regels en attesten is onhoudbaar. Zo geraakt niemand er nog wijs uit. Niet in het minst de mantelzorgers. ”

Steunpunt Mantelzorg en i-mens vragen daarom duidelijkheid voor mantelzorgers. Karin Van Mossevelde, Algemeen Directeur bij i-mens, ziet daarvoor twee pistes: “Ofwel komt er een algemeen en rechtsgeldig attest voor alle mantelzorgers, ongeacht of de zorgvrager thuis, in een woonzorgcentrum of over de gemeente- of zelfs landsgrenzen verblijft. Met een duidelijke definitie van wat we onder mantelzorg en essentiële hulp verstaan, zonder extra administratie voor mantelzorgers en met aandacht voor de diversiteit aan mantelzorgsituaties. Ofwel is er geen attest voor mantelzorgers, maar wel duidelijke communicatie over welke zorg en ondersteuning gegeven kan en mag worden. Die communicatie moet dan door alle betrokken instanties en organisaties onderschreven en gevolgd worden. Ook de politie moet duidelijke richtlijnen krijgen over wat mag en wat niet in het kader van mantelzorg.”