Mantelzorger Rudy over de knelpunten voor mantelzorgers voor en na lockdown

 Mantelzorger en gastblogger Rudy maakt een aantal rake observaties over de knelpunten voor mantelzorgers, voor en na de lockdown. De coronacrisis stemt hem tot nadenken. In zijn blog vertelt hij over zijn ervaring als mantelzorger. Eerst als mantelzorger voor zijn vrouw met dementie thuis. Nadien als mantelzorger voor zijn vrouw die verhuisde naar een woonzorgcentrum. Rudy vraagt zich af wat beter kan voor mantelzorgers en zorgvragers

De standpunten in deze lezersbrief vertegenwoordigen de opinie en ervaring van de auteur van de lezersbrief. Als Steunpunt Mantelzorg willen wij een platform bieden aan mantelzorgers om hun stem te laten horen.

Rudy: Alhoewel ik er alles voor over had om mijn vrouwtje thuis te willen helpen was het onmogelijk geworden dat alleen te doen.

Thuiszorg en assistentiewoningen hebben hun grenzen en konden niet tegemoet komen aan onze noden. Daarom moesten we gescheiden gaan leven. Een zeer pijnlijke beslissing.

Op basis van onze ervaring, geef ik graag de volgende observaties en knelpunten mee.

Thuisverpleging en hulp

De huidige thuiszorg is niet voor iedereen geschikt. Zeker niet voor mensen met ernstige dementie. Tijdens de corona lockdown werd het alleen maar erger en stonden vele mantelzorgers er alleen voor. Er is een te grote tijdsdruk op het verplegend en verzorgend personeel. Ik heb personeel gezien die de werkdruk niet meer aan konden. Zonder mijn hulp was het bijna niet mogelijk om mijn vrouwtje rustig te kunnen helpen.

Gespecialiseerde teams waar je zorg op maat zou kunnen krijgen, kan een deel van de oplossing zijn, tenminste als ze voldoende tijd krijgen en ervaring hebben.

Tijdens de corona lockdown werd de thuiszorg beperkt. Poetshulp en andere hulp kon je ook niet meer krijgen. De mantelzorger moest zijn plan trekken.

Adviesorganen

Adviesorganen zijn er meer dan genoeg tot op het gemeentelijk niveau. Hun adviezen zijn nuttig tot op een bepaald moment van de ziekte. In een beginstadium van dementie is het leerrijk. Je leert omgaan met de persoon met dementie voor wie je mantelzorger bent. Je krijgt inlichtingen over mogelijke hulp en tegemoetkomingen. Op een bepaald ogenblik en in een verder stadium van de ziekte, staan ze ook machteloos en kunnen ze maar verwijzen naar de middelen en hulp die dan niet meer volstaan.

Tijdens de corona lockdown waren er geen initiatieven meer waar ik weet van heb en stonden ze ook machteloos.

Noodopvang

Als mantelzorger lig je vaak wakker omdat je bekommerd bent dat je plots zelf ziek kan worden of plots niet meer kan helpen.  Wat dan? Aanvankelijk dacht ik aan een noodopvang maar dat heb ik nergens gevonden. Zeker niet in onze streek. Kortverblijf is ook niet iets waar je plots naartoe kan met een persoon met ernstige dementie. In onze streek vond ik maar één kamer. Je moest dan ook ruim op voorhand kunnen afspreken. Vroeger kon je nog tijdelijk terecht in een revalidatiekliniek in onze streek, in afwachting dat je een plaats vond in zorgcentrum. Dat gebeurde in samenspraak met de huisarts. Nu is dat niet meer mogelijk. De nadruk wordt uitsluitend gelegd op revalidatie.

Tijdens de piek van corona was deze revalidatiekliniek ook een opvang voor coronapatiënten. De kans op besmetting was er reëel en het was dus geen geschikte plaats voor noodopvang van mensen met dementie.

Tijdens de lockdown was er ook geen kort- noch dagverblijf meer. In feite kwam het op het volgende neer: “trek je plan”.

Een kliniek

Iemand met dementie heeft ook fysieke klachten. Meestal is het moeilijk uit te maken wat er aan de hand is. Zelf kunnen ze het meestal niet meer verwoorden. Je ziet dan een agitatie bij de persoon met dementie. Door ervaring kan je soms wel iets inschatten zoals nood aan toiletbezoek. Andere en ergere situaties zijn soms heel moeilijk waar te nemen en de schrik bestaat, dat in geval van o.a. vasculaire dementie, er weer iets ernstigs aan de hand is. Verschillende keren moest ik beroep doen op de hulpdiensten. In de spoed heb ik slechte ervaringen. Tot en met zelfs een onbeschofte arts die naar mijn mening niet wist wat dementie is. Mijn laatste ervaring was goed maar veel is afhankelijk van de spoedarts. Een huisarts staat veelal ook machteloos om thuis hulp te bieden.

In de spoed zag men bij mijn vrouwtje aan haar bloedwaarden dat er iets gaande was. Wat het precies was, was meestal moeilijk te achterhalen behalve tijdens haar laatste opname. Achteraf had ik de indruk dat ze een goede behandeling kreeg. Gelukkig, want we zaten dan aan het begin van de lockdown.

Na een onderzoek in de spoed worden mensen met dementie meestal opgenomen in de gesloten afdeling geriatrie. Klinische geriatrie is het medisch specialisme voor de kwetsbare oudere patiënt in het ziekenhuis. Aandoeningen die een groot deel van het onderzoeksdomein van de geriater uitmaken zijn: dementie in zijn geheel, maar ook ziekte van Alzheimer, ziekte van Parkinson of osteoporose.

In deze afdeling had ik een gemengde ervaring. Zoals in een zorgvoorziening hebben de patiënten daar veelal veel gespecialiseerde hulp nodig. Niet al het personeel was daar geschikt voor en er was ook een tekort aan personeel. Zoals op veel plaatsen heb ik de indruk dat de hoofdverpleegkundigen geen tijd hebben om veel op de werkvloer te komen. Zoals een arts me zei: “Er zal iets ernstigs moeten gebeuren alvorens het bestuur wakker zal schieten” of “ Ik moet je vrouw doorsturen naar een revalidatiekliniek want je vrouw is in de ogen van het bestuur niet meer economisch rendabel”.

Ik vermoed dat de coronacrisis wel het economisch denken van veel klinieken deed veranderen. Zoals je nu kan horen, denkt men na over het herschikken van de middelen in klinieken. De middelen gaan niet altijd naar de juiste actoren. De verhouding van verloning is ook niet eerlijk. Zelfs artsen zeggen dat nu.

De zorgcentra

Wanneer je het thuis niet meer aan kan moet je dringend op zoek naar een “plaatsje” in een woon-zorgcentrum. In onze streek liggen de plaatsen niet voor het rapen en dan moet je meestal genoegen nemen met waar je plaats vindt. Ook na de zorg in een kliniek of revalidatiekliniek word je in die richting geduwd door de sociale dienst van de kliniek. Ze willen je helpen maar zelf ben je nog niet voorbereid om afscheid te nemen van je geliefde partner (of vader of moeder). Je wil en kan het niet aanvaarden alhoewel je beseft dat je het niet meer alleen aan kan. Het is een zeer moeilijk scheidingsproces. Na de laatste opname in de kliniek hebben ze me geholpen en achteraf bekeken had ik geluk met het zorgcentrum waar ze nu is. Niet alleen het scheidingsproces is moeilijk te verwerken maar ook is er een bezorgdheid of je partner in de voorziening  goede zorg zal krijgen.

De corona lockdown had wel één groot pijnpunt. Als partner en zelfs mantelzorger mocht je ook niet meer binnen om te gaan helpen (ook bezoek). Voor de eerste keer in ons leven waren we van elkaar gescheiden voor meer dan drie maand.  De impact van mijn afwezigheid kon zeer groot zijn voor haar. De informatie die ik kreeg over haar was zeer beperkt. Je vroeg je af of de voorziening nog de zorg aan kon met de voortdurende schrik dat het virus er zou toeslaan. Bij de personen met dementie is het dan ook niet evident om persoonlijk contact te maken via GSM, smartphone, tablet en noem maar op, zonder extra begeleiding van personeel.  Naar partners en mantelzorgers toe vond ik dat bezoekverbod niet meer proportioneel. Waar mijn vrouwtje is zou dat zeker geen overrompeling betekenen. Op iets meer dan vijftig bewoners zijn dat maar een vijftal partners. Aanvankelijk had ik wel begrip voor de maatregel wegens gebrek aan middelen, testcapaciteit en de grote onzekerheid. Nadien niet meer. Ik heb daar ook mijn bedenkingen over neergeschreven. Als ik minister Beke zijn huidige uitleg hoor word ik er ziek van. Het vorige beleid heeft de sector verwaarloosd en middelen afgenomen. Hun besparingsdrang, gebrek aan voorzienigheid, maar ook een zwakke opvolging van de woonzorgcentra is veel bewoners fataal geworden. Uiteraard niet alleen in ons land. Minister Beke verwijst naar andere landen maar tijdens mijn beroepsleven hoorde ik veel politici en pennenlikkers zeggen: “Veeg eerst voor je eigen deur…”.

De woonzorgcentra hadden (en nog) een enorme schrik voor hun aansprakelijkheid. Terecht, want als ik de richtlijnen las van het agentschap zorg en gezondheid van Vlaanderen kwam het er op neer dat ze hun plan moesten trekken. Mantelzorgers en vrijwilligers mochten ook niet meer gaan helpen. Dat zonder grondig te evalueren of sommigen onder hen geen meerwaarde konden betekenen voor het welzijn van de bewoners.

Nu dat ik mijn vrouw bijna dagelijks weer kan helpen zie ik wel andere noden. Mijn vrouwtje had geluk en is mentaal weinig veranderd. Haar mobiliteit is verminderd maar het is moeilijk uit te maken of de lockdown daar voor iets tussen zit. Bij een aantal andere bewoners zie ik een verslechtering van hun toestand. Er zijn ook nieuwe bewoners. Ik stel vast dat de werkdruk voor de verzorgers is toegenomen. Het voorzorgsprincipe dat ze nog steeds moeten toepassen zorgt ook voor een grote druk op hen. Ze zijn moe en de werkdruk is toegenomen. Zonder hulp ben ik er bijna zeker van dat ze een nieuwe lockdown niet meer aan kunnen. Zeker niet mentaal. Ik ben ervan overtuigd dat mantelzorgers en/of vrijwilligers welkom zijn. Bij mijn vrouwtje is het zorgcentrum operationeel nog goed. Toch is er weinig tijd over voor het welzijn van de bewoners. Op andere plaatsen hoor ik pijnlijkere toestanden. Bijvoorbeeld veel ziekteverzuim van personeel dat moe is of het niet meer ziet zitten. Wie overblijft moet meer presteren. Dat is niet vol te houden.

Personeel vinden is geen evidentie. Onlangs zag ik ongeveer 750 vacatures open staan bij de VDAB in de zorgsector. Alleen maar voor West – Vlaanderen. Dat zegt veel en ook daar is er dringend een opwaardering nodig.

Een overaanbod aan luxe assistentiewoningen met zorg op vraag maar geen zorgwoningen met zorg op maat

Als mantelzorger voor je partner (ook andere mantelzorgers) is een scheiding vreselijk. Corona heeft dat nog versterkt.

Waarom zijn er geen voorzieningen waar je nog samen kan zijn en toch een verzorging op maat kan krijgen?

Blijkbaar is er een overaanbod aan assistentiewoningen. Heel wat investeerders voelen zich bedrogen en het beloofde rendement was maar een lokkertje. Sommigen willen van hun assistentiewoning een gewoon appartement maken maar dat is alles behalve eenvoudig, zelfs onmogelijk.

Waarom geen investeringen in zorgwoningen met zorg op maat? Woningen waar de mantelzorger nog kan helpen zoals thuis maar ook te allen tijde aangepaste hulp kan krijgen zoals in een zorgcentrum? Naar mijn mening zou het kostenplaatje weinig verschil uitmaken met een zorgcentrum. Zowel persoonlijk als voor de overheid. Alleen zijn het ruimere woningen waar de partner ook kan wonen en beroep doen op aangepaste hulp. De gezonde mantelzorgers kunnen zich ook organiseren om te helpen. Hier moet eens dringend over nagedacht worden want ik denk dat de vraag/ nood groot is.

Rudy Cools

Over de auteur

Momenteel is Rudy, naast mantelzorger voor zijn vrouw, ook aan de slag als vrijwilliger op de afdeling van het woonzorgcentrum waar zijn vrouw verblijft. Op zaterdag laat hij het bezoek toe op die afdeling en zondagnamiddag springt hij bij met de verdeling van de taart en opruimen. Hij verdeelt gewassen kledij en bezorgt vers water op de kamers. In de toekomst hoopt hij een stukje bij te dragen aan de communicatie tussen familie en bewoners en wil hij graag iets opstarten met muziek en gitaar.

Gedicht: Mantelzorgers in de schaduw

14 juli 2020

Mantelzorgers in de schaduw

meestal in de schaduw, soms even in 't knipperlicht
Mantelzorgers, dicht, héél dicht, te dicht?
't lijkt niks, zo gewoon, ze zeggen: "zo schoon"
en toch is ondank vaakst hun loon
en in die schaduw roeien ze voort
vooruit, zoals het volgens hen hoort
de riempjes almaar korter, later
en toch met 't schuim op 't levenswater
je moet er een "zorgend karakter" voor zijn
nonsens! 't gaat nooit vanzelf, doet altijd pijn
je doet het omdat je vindt dat 't moet
want niemand anders die 't zo volledig doet
opvang, school, vooruit, werk
zo blijft de economie sterk
en zovelen staren zich totaal blind, blijkbaar, 
mantelzorg blijft zo ongemeen onmisbaar
ja, we hebben "parkeerplaatsen" voor hen die niet zelf kunnen
met regels en voorwaarden die 't velen zelfs niet gunnen
en kan je echt niks meer alleen aan
ga je zien, je zal er alleen voorstaan
ooit was je sterk, je leverde kinderen en leverde werk
je zorgde voor kroost, voor partner, thuis en Kerk
je leefde zoals t in onze tijden hoort
waar zijn ze nu, als je snikken in 't kopkussen worden gesmoord?
hoe vele weten wie en wat van mantelzorgen?
door zoveel onwetendheid, waar sta je zelf morgen?
ze hoeven geen lauweren, geen bloemen, geen voetlicht,
doch hou voor hun noden ajb ook je ogen niet dicht
ken ze, steun ze, weet ze wonen, laat ze mekaar vinden
gelijkgestemde zielen, worden ook vaak vrienden
en vrienden, die zijn er voor mekaar
SAMEN krijgen ze veel meer klaar

knuflolino

Over de mantelzorger die het gedicht schreef

Ze omschrijft zichzelf als iemand met een groot hart, soms te groot. Dat is medisch vastgesteld, vertrouwt ze ons toe. Altijd raakt ze je met haar liefde voor mantelzorgers.

Ze schuwt daarbij de ruwe kanten van mantelzorg niet. Tegelijkertijd ontmoet je in haar gedichten een warme en lichte taal vol van poëzie en humor.


Als Steunpunt Mantelzorg willen wij een platform bieden aan mantelzorgers om hun stem te laten horen. De standpunten en schrijfsels van gastbloggers vertegenwoordigen hun opinie en ervaring.

Wil je ook graag als mantelzorger voor ons schrijven? Een getuigenis, column of gedicht? Of wil je graag jouw mantelzorgtip delen met andere mantelzorgers? Anoniem of met je (voor)naam erbij, dat is zoals jij het wil. Contacteer ons via info@steunpuntmantelzorg.be of 02 515 04 42.

Lezersbrief van mantelzorger Rudy: “Als mantelzorger mis ik informatie over haar want niemand kan haar beter inschatten dan ik.”

Mantelzorger Rudy blikt terug op de coronatijd. Hij schreef ons aan om te vertellen hoe hij dit als mantelzorger heeft beleefd. Over het moment dat hij afstand moest nemen van zijn vrouw in een  zorgvoorziening, over wat eraan voorafging en over hoe het nu verder moet. “Als mantelzorger mis ik informatie over haar want niemand kan haar beter inschatten dan ik.”

De standpunten in deze lezersbrief vertegenwoordigen de opinie en ervaring van de auteur van de lezersbrief. Als Steunpunt Mantelzorg willen wij een platform bieden aan mantelzorgers om hun stem te laten horen.

Rudy: “Dit is ons verhaal maar er zijn heel veel gelijkaardige verhalen. Verhalen van mensen die zo vlug mogelijk hun geliefde willen zien en kunnen helpen. Die ook dagelijks met angst leven voor hun geliefden.”

Wat vooraf ging

Na oktober 2015 en vooral na februari 2017 was ons leven fel veranderd.

Mijn vrouwtje had al wat lichte problemen met haar geheugen, maar in oktober 2015 had ze op het vliegtuig een bizarre aanval. Nadien waren haar vaardigheden sterk aangetast al was het nog aanvaardbaar. In februari 2017 viel ze ‘s avonds in de keuken buiten bewustzijn op de grond. Terug naar de spoed. Achteraf bleek dat er een ernstige aantasting van haar vaardigheden en geheugen was. Na verschillende onderzoeken kwam wat duidelijkheid. Vasculaire problemen in de hersenen. De oorzaak is moeilijk te achterhalen maar epilepsie (wat bleek dat ze dat al lang had) kan een van de oorzaken zijn. Vanaf dan waren we zeer beperkt in ons doen en laten. De zorg voor haar werd intensiever.

Gelukkig waren we nog samen en konden we nog genieten van eenvoudige dingen.

Vanaf dan ging haar toestand nogal snel achteruit en vooral haar vaardigheden namen langzaam af. Ze werd zeer afhankelijk van mijn hulp. Ze had nadien nog enkele vasculaire aanvallen zelfs met een ernstige val van de keldertrap als gevolg. Verschillende keren met opnames in de kliniek.

Na haar val van de trap en een revalidatie in een kliniek besloot ik in januari 2018 te verhuizen naar een appartement. We konden nog af en toe naar onze woning gaan en vooral om nog wat te genieten van de tuin.  Vanaf dan had Maria veel hulp nodig, wat ze moeilijk kon en nog altijd kan aanvaarden.

Je moet leven met hoop maar in juni 2019 had ze in onze woning een nieuwe aanval en moest ze terug naar de spoed. Haar alleen nog helpen was bijna onmogelijk. Ik deed nog een poging maar na enkele dagen thuis in augustus 2019 moest ik terug beroep doen op de hulpdiensten. Dan besefte ik -en moest het ook durven toegeven- dat ik haar alleen niet meer kon helpen.

“Je kan dat allemaal moeilijk aanvaarden maar je moet het een plaats kunnen geven in je leven. Zelf beseft ze daar weinig van alhoewel ze mij nog heel goed aanvoelt. Ik denk dat mijn aanwezigheid nog een meerwaarde is voor haar.”

Op 01 september 2019 nam ze haar intrek in een zorgvoorziening. Ik was zeer bekommerd en wou dagelijks bij haar zijn om te helpen. Ik moest vaststellen dat haar vaardigheden nog verslechterden. Je kan dat allemaal moeilijk aanvaarden maar je moet het een plaats kunnen geven in je leven. Zelf beseft ze daar weinig van alhoewel ze mij nog heel goed aanvoelt. Ik denk dat mijn aanwezigheid nog een meerwaarde is voor haar. In de loop van die moeilijke jaren had ze een paar keer zeer heldere ogenblikken. Dan waren haar woorden en wensen zeer pijnlijk.

Na enige tijd had ik vertrouwen in de zorgvoorziening en de mensen die haar verzorgen en helpen. Om eerlijk te zijn, we hebben het daar getroffen. Iedereen doet daar zijn best om te kunnen helpen. Je ziet ook dat de middelen er aanwezig zijn om een goede zorg te kunnen geven. Dat is niet zo in alle zorginstellingen. Waar men winst nastreeft (o.a. in de privé) is dat veelal zo. Persoonlijk vind ik het schandalig dat men winst wil maken op de kap van zieke mensen en ook andere die zorg nodig hebben.

Na een paar maand en toch wat uit noodzaak heb ik beslist om de woensdag voor mezelf te houden. Dit dank zij het vertrouwen dat ik heb in de instelling en de zorg dat ze er krijgt. Weer een nieuwe fase in ons leven. Belangrijk is dat we toch nog bijeen zijn. Meer moet het niet meer zijn.

Pijnlijke scheiding door het virus

“Als mantelzorger ging ik haar dagelijks gaan helpen. Vooral met het eten. Dat was een verlichting voor het personeel die het daar al druk had.”

Op 6 maart 2020 moest Maria weer opgenomen worden in de spoed. Ze was plots fysiek zeer zwak. De symptomen leken weer op een vasculaire aandoening. In de kliniek kreeg ze een baxter met vocht en een mix van antibiotica. Blijkbaar had ze reflux en ze kreeg een maagonderzoek. Dat met een zeer lichte verdoving want zware verdoving kan in haar situatie gevaarlijk zijn. Nu moet ze een middel voor maagbescherming nemen. Na een week was ze veel beter. Als mantelzorger ging ik haar dagelijks helpen. Vooral met het eten. Dat was een verlichting voor het personeel die het daar al druk had.

Op 13 maart 2020 mocht ze terug naar de zorgvoorziening. De verantwoordelijke arts vond dat beter want ze moesten zich daar inrichten voor de opvang van corona patiënten.  Een dag die ik nooit meer ga vergeten in mijn leven.

Ik kreeg een bericht dat de zorgvoorziening preventief alle bezoek weerde. Ook de mantelzorgers. Moeilijk om te aanvaarden maar achteraf bekeken was dat een goede beslissing.

Wat me die dag vooral bijblijft, is dat het ziekenvervoer in de inkomhal stond met haar. Ik had gevraagd om buiten even op mij te wachten. Ze keek naar mij maar ik mocht niet meer binnen. Ik kon geen afscheid nemen. Ik vond dat overdreven omdat ik haar kort voordien nog had geholpen. De mensen aan het onthaal hadden duidelijke richtlijnen en ik wou het hen niet moeilijk maken. Een beeld dat me steeds zal blijven achtervolgen en nu hopen dat alles goed zal verlopen.

De eerste dagen daarna was ik zeer ongerust omdat ik niet kon inschatten of ze volledig hersteld was. Dankzij een verpleegster (met haar persoonlijke smartphone) kon ik Maria de zondag zien via video. Dat was voor mij een opluchting want ze zag er goed uit. Deze verpleegster maar ook heel veel anderen op de werkvloer voelen duidelijk aan wat onze gevoelens zijn. Ik kan hen niet genoeg bedanken. Al lang ben ik ervan overtuigd dat men de mensen in de zorgsector mag opwaarderen en meer dient te waarderen. Nu komt dat duidelijk naar voren. De beloning en verloning komen nogal vaak bij de verkeerde bestemmelingen.

Hoe moet het verder?

We zijn nu bijna een maand verder en gelukkig zie ik mijn vrouwtje sporadisch via video. Ze reageert nog op mijn stem. Ik zie ook dat ze daar hun best doen met de verzorging. Via facebook zie ik ook regelmatig foto’s van daar. Dat is een geruststelling en de medewerkers doen hun best. Het zal zeker ook niet gemakkelijk zijn voor de verzorgenden. Ook de onzekerheid is een zware druk voor die mensen. De mediaberichten zijn niet geruststellend. Daarbovenop zie je een zwakke minister die geen zekere uitstraling toont. Daarnaast heb je een federale minister met meer uitstraling maar die eerlijk toegeeft dat de middelen voor preventie op heden ontoereikend zijn. Die geeft wel de indruk zijn best te doen en begrip te hebben voor de toestand in zorgcentra. Als je nu al berichten leest en hoort dat je misschien uw partner of kind in een zorginstelling niet meer zal zien voor maanden is dat niet bemoedigend. Dat kan je onmogelijk volhouden. Daar is dringend een weloverwogen oplossing nodig.

In ieder geval was onze overheid niet voorbereid op deze crisis. Nergens ter wereld trouwens. Als je dan nog sommige onnozelaars – excuseer voor deze uitdrukking –  bezig hoort dan heb je ernstige bedenkingen bij sommige beleidsmensen en politiekers. Zijn dat de leiders die we willen en zijn hun prioriteiten de onze?  De zwaktes van onze systemen komen duidelijk naar voor. Vooral de mondialisering  heeft ons enorm afhankelijk gemaakt. Ook veel vatbaarder voor virussen zoals nu. Het mondiale reizen hoort daar ook bij.  De besparingsdrang in sommige sectoren toont nu ook zijn nadelen. Nu zie je duidelijk wie nodig is en van belang. Je ziet ook duidelijk wie we niet meer nodig hebben en niet van belang is.  Ook een verhaal voor later.

Nu is het noodzakelijk dat men de middelen zoekt en ter beschikking stelt. Wanneer men meer kan testen zal men gerichter maatregelen kunnen nemen. De naaste familieleden zoals ouders en partners zullen hun zorg (mantelzorg) weer kunnen opnemen. Weliswaar onder beschermende voorzorgsmaatregelen. Voor hen een opluchting maar ook een welkome hulp voor veel zorgcentra. Tot nu moest men zoeken en werken met tussenoplossingen omdat men niet voorbereid was.

Wees sterk, moedig en solidair in deze moeilijke tijd.

Voor mijn vrouwtje en al die andere mensen met verdriet en noden,

Rudy  Cools

13 april 2020

Onze vormingen zijn terug

GOED NIEUWS! Steunpunt Mantelzorg start op 1 juli haar vormingsaanbod terug op. Ook al zijn we trots op ons digitale aanbod, toch zijn we heel blij dat we terug in levende lijve met mantelzorgers aan de slag kunnen gaan. We hebben jullie gemist!

Het is vanzelfsprekend dat we alles op een veilige manier willen laten verlopen. Daarom gelden volgende richtlijnen bij de organisatie van een vorming.

Voor iedereen:

  • Respecteer de regels rond social distancing. We houden 1.5 meter afstand van elkaar.
  • Was regelmatig je handen. We voorzien ook handgel.

Voor de lesgever en de organisatie:

  • De lesgever draagt een stoffen mondmasker.
  • De ruimte wordt gedesinfecteerd voor en na elke vorming.
  • De ruimte wordt goed verlucht.
  • We starten elke sessie met een kort overzicht van de veiligheidsmaatregelen, zoals je die hier kan lezen.
  • Als de lesgever symptomen heeft, blijft hij of zij thuis. We zoeken een andere lesgever. Is dit niet mogelijk, annuleren of herplannen we de vorming.

Voor de deelnemers:

  • De deelnemers dragen een stoffen mondmasker.
  • Ben je ziek, heb je symptomen of ben je positief getest op COVID-19? Kom dan niet naar de vorming of praatgroep. Je bent een volgende keer, als je genezen bent, zeker welkom.
  • We beperken het aantal deelnemers zodat we voldoende afstand van elkaar kunnen houden.
  • Neem zelf een (herbruikbaar) flesje water of versnapering mee.

Met continue aandacht voor ieders veiligheid

  • Na elke vorming evalueren we de veiligheidsmaatregelen en passen we aan indien nodig. Zowel qua beschermend materiaal als qua samenwerking met de aanvrager/organisatie.

Foto: Roel Dierckens via Unsplash

Persbericht: coronacrisis zet mantelzorgers onder druk

HOGENT en Steunpunt Mantelzorg organiseerden half mei een online bevraging over de impact van de coronacrisis op mantelzorgers. We delen graag al de eerste resultaten met jullie.

  • Ruim 650 mantelzorgers namen deel aan de bevraging.
  • Tweederde van hen ervaart de coronaperiode als zwaarder dan voordien.
  • Meer dan de helft besteedt meer tijd aan de mantelzorg. Dat heeft onder meer te maken met het verminderen van de contacten met het eigen netwerk van de zorgvrager.

Het onderzoek biedt verder ook een inkijk in de (vaak beperktere) ondersteuningsopties, de bezorgdheid van mantelzorgers over de gezondheid van hun zorgvrager, de balans tussen mantelzorg en hun andere rollen en de specifieke ondersteuningsmaatregelen.

Het volledige persbericht en uitgebreide toelichting over het onderzoek vind je op de nieuwswebsite van HOGENT.

We willen graag iedereen bedanken die de bevraging heeft ingevuld. We willen ook graag onze waardering uitspreken aan iedereen die de bevraging mee verspreid heeft. Hartelijk dank voor jullie steun, tijd en feedback.

Meer weten?

Onderzoeksteam HOGENT

Contactgegevens Steunpunt Mantelzorg

Foto: Dominik Lange via Unsplash

Richtlijnen mantelzorg en corona

Hieronder vind je meer informatie over:

Richtlijnen voor wanneer de zorgvrager thuiswoont

Als de persoon voor wie je zorgt nog thuis woont of bij jou als mantelzorger inwoont, gelden de algemene regels voor burgers.

Momenteel is de algemene regel:

  • Je mag met maximum 1 dezelfde persoon dicht contact hebben. 1,5 meter afstand is dan niet nodig. De personen met wie je samenwoont tellen niet mee.
  • Nodig je personen uit bij je thuis? Je mag maximum 1 persoon per gezin uitnodigen. Kinderen onder de 12 jaar tellen mee!
  • Kom je samen op straat? Je mag met maximum 4 personen zijn. Kinderen onder de 12 jaar tellen niet mee.
  • Wie alleen woont mag buiten dat ene nauw contact ook nog iemand anders zien. Die personen mogen niet op hetzelfde moment in je huis zijn, behalve op 24 en 25 december.

Tips:

  • Spreek zo veel mogelijk buiten af: in je tuin, op een terras, in een park…
  • Lukt dat niet, zorg dan dat de ruimte voldoende verlucht is. Zet bijvoorbeeld een raam open.
  • Was nog steeds voldoende je handen.
  • Nies of hoest in je elleboog.
  • Draag een mondmasker waar het verplicht is of als je geen 1.5 meter afstand kan bewaren.

Opgelet! Wie ziek is of symptomen vertoont, ontmoet geen andere mensen.

Lees meer over de richtlijnen.

Heb ik een verplaatsingsattest nodig?

Je hebt geen attest nodig om verplaatsingen te maken in het kader van je mantelzorg. Je mag je verplaatsen voor je mantelzorg tijdens 0:00 en 5:00 ’s nachts (de nachtklok), zonder attest. Andere verplaatsingen tijdens die uren zijn niet toegelaten.

Tip

  • Heb je sowieso een bewijs of attest van zorgbehoefte van je zorgvrager? Dit kan je meenemen tijdens je verplaatsing, maar dit is niet verplicht of nodig volgens de richtlijnen van de overheid.
  • Heb je een attest als mantelzorger? Dit kan je meenemen tijdens je verplaatsing, maar is niet verplicht.

Hoe organiseer ik de zorg?

  • Behoud zo veel mogelijk 1.5 meter afstand, tenzij dat niet gaat, bijvoorbeeld als je je zorgvrager helpt bij het wassen of aankleden. Draag dan bij voorkeur een mondneusmaker.
  • Beperk het aantal mensen dat op bezoek komt.
  • Schakel de hulp in van professionele zorgversterkers:
    • Diensten voor thuisverpleging: voor verpleegkundige zorg aan huis;
    • Diensten voor gezinszorg: voor persoonsverzorging en poetshulp;
    • Diensten voor oppashulp: voor oppashulp aan huis;
    • Dienst maatschappelijk werk van het ziekenfonds: voor advies van een maatschappelijk werker.
    • De contactgegevens vind je op de website van Zorg en Gezondheid
    • Onze partner i-mens helpt je ook graag verder: i-mens of 078 15 25 35.

Algemene hygiënische maatregelen

  • Was regelmatig en grondig je handen  met water en vloeibare zeep. Droog je handen af met een aparte handdoek of keukenpapier. Of ontsmet je handen met ontsmettingsalcohol. Dit doe je altijd in de volgende gevallen:
    • Voor en na je bezoek aan je zorgvrager.
    • Als je contact hebt gehad met lichaamsvochten, bloed of slijmvliezen (nadien ook ontsmettingsalcohol gebruiken).
    • Nadat jij of je zorgvrager geniest of gehoest hebben.
  • Bedek je neus en mond met een papieren zakdoek als je moet niezen, snuiten of hoesten. Gooi de zakdoek nadien in de vuilnisbak. Heb je geen zakdoek voorhanden? Hoest of nies in je elleboog. Vraag hetzelfde te doen aan je zorgvrager.
  • Raak je ogen, neus of mond zo weinig mogelijk aan.

Wees aandachtig voor symptomen van corona bij je zorgvrager en jezelf

Iedereen die symptomen heeft van een acute infectie van de luchtwegen (zoals hoest, koorts, kortademigheid of keelpijn) wordt beschouwd als een mogelijk geval van COVID-19 (de officiële naam voor “corona”). Let op: wie tot een risicogroep behoort, heeft een groter risico om een ernstig ziekteverloop te hebben. Denk dan bijvoorbeeld aan mensen met een chronische aandoening, ouderen of mensen met een verzwakt immuunsysteem. Contacteer de huisarts daarom telefonisch zodra je vermoedt dat je zorgvrager of jij besmet zijn. Hij zal de situatie inschatten en al dan niet stappen ondernemen.

Wat als je zorgvrager (misschien) besmet is?

Het uitgangspunt is dat verzorging thuis gegarandeerd moet blijven, ook als je zorgvrager (misschien) besmet is. Alle noodzakelijke diensten blijven langskomen.

  • Als je huisarts vermoedt dat het om een COVID-19 besmetting gaat, leg dan het isolatiedocument van Zorg en Gezondheid in het zicht, voor de arts en andere zorgverleners. Je kan het isolatiedocument onderaan deze pagina downloaden.
  • Verwittig andere zorgverleners en mantelzorgers over de mogelijke besmetting.
  • Mensen met (een vermoeden van) COVID-19 mogen niet verzorgd worden door andere kwetsbare personen. Heb je als mantelzorger zelf gezondheidsproblemen of een chronische aandoening? Vraag hulp aan andere mantelzorgers of professionele zorgverleners. Je kan terecht bij de Dienst Maatschappelijk Werk van je ziekenfonds of bij het OCMW van je gemeente.
  • In deze omstandigheden is het heel duidelijk: voorzie de noodzakelijke zorg en ondersteuning, maar vermijd zo veel mogelijk contact en hou je aan 1.5 meter afstand. Lukt dat niet, dan vraag je aan de persoon om zijn of haar neus en mond te bedekken met een chirurgisch mondmasker. Heb je geen chirurgisch mondmasker, dan kan je een stoffen mondmasker gebruiken of een sjaal. Was regelmatig en grondig je handen.
  • Wie misschien besmet is met COVID-19 verblijft best in een aparte kamer (met apart sanitair) en verlaat zijn of haar woning niet.
  • Was je kleren na je bezoek op minstens 60°C.
  • Overleg met de huisarts of bijkomende voorzorgsmaatregelen nodig zijn.

Wat als je als mantelzorger (misschien) besmet bent?

Als je als mantelzorger (vermoedelijk) besmet bent of in quarantaine zit, kan je je mantelzorgtaken niet opnemen. Schakel de hulp in van professionele zorgverstrekkers.

Mag ik nog het huishouden doen van mijn zorgvrager, ook als die (misschien) besmet is met COVID-19?

  • Je mag blijven de boodschappen doen voor je zorgvrager. Maar je plaatst best de boodschappen bij de voordeur. Houd afstand van elkaar.
  • Bestek en borden was je best op een hoge temperatuur (60°C). Net zoals bedlinnen.
  • De kamer of woning van je zorgvrager verlucht je best enkele keren per dag. Als je zorgvrager (misschien) besmet is, reinig en ontsmet je die ook dagelijks, bijvoorbeeld met een chlooroplossing (javel).
  • Gooi afval dat in aanraking is geweest met een besmet persoon in een aparte afgesloten afvalzak.
  • Was je handen grondig en regelmatig.

Richtlijnen voor wanneer de zorgvrager in een woonzorgcentrum woont

Versoepeling na vaccinatie

Als het woonzorgcentrum voldoet aan een aantal criteria kunnen de bezoekregels versoepeld worden:

  • als minimum 90 procent van de bewoners en minimum 70 procent van het personeel gevaccineerd is
  • en dat vanaf 10 dagen na de 2e prik

Wat houden de nieuwe regels in?

  • Bewoners mogen onderling terug meer contact hebben, zeker binnen de eigen leefgroep. Ook buiten de eigen leefgroep is meer contact mogelijk, bijvoorbeeld samen eten in het restaurant. Dan is afstand houden nog steeds belangrijk.
  • Elke bewoner mag 2 nauwe knuffelcontacten hebben. Je kan elkaar ontmoeten in de eigen kamer of in een aparte ruimte die niet toegankelijk is voor anderen. Je moet geen afstand houden en kan elkaar vastnemen. De twee knuffelcontacten mogen niet op hetzelfde moment op bezoek komen. Je mag om de 2 weken de knuffelcontacten veranderen.
  • Naast de 2 knuffelcontacten mag elke bewoner ook familie en vrienden ontmoeten, buiten en op afstand. Je mag niet met meer dan 4 afspreken, zoals ook geldt voor alle andere burgers.
  • Mantelzorgers mogen terug ondersteuning geven aan hun dierbare. Ze mogen bijvoorbeeld terug helpen bij de maaltijden of andere zaken. Dit moet steeds op de kamer gebeuren.

Opgelet: dezelfde regels gelden voor bewoners die geen vaccin ontvingen. Zij mogen niet uitgesloten worden.

Regels voor vaccinatie plaatsvindt

Bezoek in woonzorgcentra is nog steeds mogelijk, maar beperkt:

  • Elke bewoner mag 1 nauw contact (knuffelcontact) hebben, zoals alle andere burgers.
  • Daarnaast mag er 1 andere bezoeker per 14 dagen op bezoek komen.
  • In palliatieve situaties blijft bezoek mogelijk.
  • Je zal als bezoeker een verklaring op eer moeten tekenen.

Je kan als mantelzorger blijven overnachten in het woonzorgcentrum om je familielid of partner te ondersteunen en bij te staan. Het is niet de bedoeling dat je alle zorg overneemt. De gewone zorg en dienstverlening van het woonzorgcentrum moet verdergezet worden. Vraag na of het woonzorgcentrum van je zorgvrager de mogelijkheid heeft om je te laten overnachten. Je zal een overeenkomst met duidelijke afspraken over onder andere de kostprijs en de duurtijd van de overeenkomst.

Als je blijft overnachten in het woonzorgcentrum kan je ook vrijwilligerstaken opnemen voor andere bewoners. Dat is geen verplichting, maar een optie. Als je dit doet, moet het woonzorgcentrum je registreren als een vrijwilliger. Je rechten als vrijwilliger kan je nalezen op de website van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk.

Respecteer altijd de hygiënemaatregelen

  • Je mag niet op bezoek komen als je de 14 dagen ervoor symptomen hebt gehad of positief hebt getest op COVID-19.
  • Was en/of ontsmet regelmatig je handen.
  • Nies of hoest in je elleboog.
  • Draag een mondmasker waar dit verplicht of aangeraden is.

Richtlijnen voor wanneer de zorgvrager in een assistentiewoning woont

Als je in een assistentiewoning of serviceflat woont, zijn er twee mogelijkheden.

  • Autonome assistentiewoningen of serviceflats

Als je assistentiewoning of serviceflat niet fysiek verbonden is aan een woonzorgcentra, volg je de algemene richtlijnen van de Nationale Veiligheidsraad. Je vindt die ook onder richtlijnen in thuiszorgsituaties (hierboven)

  • Assistentiewoningen of serviceflats die fysiek verbonden zijn aan een woonzorgcentra

De directie van de voorziening beslist zelf of dezelfde regels van de woonzorgcentra (zie hierboven) gevolgd worden, of de algemene richtlijnen van de Nationale Veiligheidsraad gelden.

Extra informatie voor personen met een handicap

Meer weten?

  • Check onze overzichtspagina over mantelzorg en corona
  • Heb je vragen over mantelzorg en corona? Contacteer ons via info@steunpuntmantelzorg.be of 02 515 04 42.
  • Heb je vragen over corona? Check www.info-coronavirus.be of 0800 146 89 van de FOD Volksgezondheid.
  • Heb je vragen over hoe je de zorg thuis kan organiseren? Contacteer i-mens via 078 15 25 35.
  • Wil je met iemand praten? Je kan ons contacteren via 02 515 04 42 of je kan ook terecht bij tele-onthaal via het nummer 106 of via hun chat.
  • Download de richtlijnen van het Agentschap Zorg en Gezondheid:

Hoe bedank ik mijn #mantelzorgheld?

De afgelopen tijd ontvingen we heel wat vragen van zorgvragers die hun mantelzorger willen bedanken. Voor ons, en voor vele anderen die op hun mantelzorger kunnen rekenen, zijn mantelzorgers ook helden in de zorg.

Mantelzorgers verdienen aandacht, waardering, ondersteuning en warmte (lees meer over ons opiniestuk met aanbevelingen voor het beleid).

Op 23 juni is het Dag van de Mantelzorg. Hét moment bij uitstek voor een bedankje. Maar laat het je niet tegenhouden om al eerder te starten 🙂

Bedankt #mantelzorgheld

Daarom lanceren we onze campagne #mantelzorgheld. Om hen zichtbaar te maken in onze samenleving. En om iedereen die zorg opneemt, jong of oud, via deze weg hartelijk te bedanken.

Ben je zelf op zoek naar ideeën om je mantelzorger te waarderen? Op deze pagina helpen we je graag op weg met tips, tools en inspiratie om je waardering te tonen voor mantelzorger.

Zeg het met woorden

Zeg het met beelden

  • Verander je omslagfoto op Facebook met deze banner.
  • Download onze Instagram-post.
  • Deel ons bedankingsfilmpje van onze Facebook-pagina op het Facebook-profiel van je mantelzorger met de hashtag #mantelzorgheld.
  • Of tag de persoon die je wil bedanken met hashtag #mantelzorgheld onder ons bedankingsbericht op Facebook.
  • Spreek je bedanking uit tijdens een videochat of tijdens beeldbellen. Wedden dat het je mantelzorger opfleurt?

Zeg het met een gebaar

  • Doe zoals Erik, zeg het met een gebaar. Erik (59): “Voor mij is Dag van de Mantelzorger net hetzelfde als vader- of moederdag. Ik organiseer voor mijn partner dan altijd iets speciaals. Een bloemetje, een doosje met mercikes, … Ik ben blij dat ik haar kan laten weten dat ik aan haar denk.”
  • Nog op zoek naar inspiratie? Stad Gent organiseerde een bedankingsactie om een mantelzorger te nomineren. Van 25 mei tot 10 juni kon je jouw mantelzorger nomineren (via Gentinfo 09 210 10 10 of online). Medewerkers van de Stad Gent nemen daarna contact op met de genomineerden en gaan (als de genomineerde dat wilt) langs met een lekker streekproduct, een mooie koffiekop en extra informatie omtrent mantelzorg. Meer info over de actie vind je in hun nieuwsbericht.
  • Organiseert jouw gemeente ook een leuke actie rond Dag van de Mantelzorg? Laat het ons weten via 02 515 04 43 of info@steunpuntmantelzorg.be en we zetten het erbij.

Te downloaden

Oproep onderzoek impact corona op mantelzorgers

Hoe gaat het met jou als mantelzorger tijdens corona? Heb je meer of minder tijd voor de zorg die je geeft? Zijn je zorgtaken veranderd? En hoe gaat het met jouw veerkracht?

Hogeschool Gent en Steunpunt Mantelzorg willen jouw stem horen. Heb je 15 minuten de tijd? Het onderzoek loopt nog tot 24 mei. Vul snel onze anonieme bevraging in.

Met de resultaten willen we mantelzorg zichtbaar maken en meer en meer op de kaart zetten.

Bedankt alvast voor jullie tijd!

Opiniestuk: Beschouw mantelzorgers als echte zorgverleners

Samen met i-mens schreven we een opiniestuk over het belang van mantelzorg in tijden van corona. We verschenen met het opiniestuk in MoneyTalk, Knack.be. Lees hier het volledige opiniestuk.

Beknopt:

Hoe onzichtbaar ze voor veel mensen ook zijn, zonder de inspanningen van de mantelzorgers zou de zorgsector kraken. Beschouw mantelzorgers daarom als echte zorgverleners. Stel ook voor hen psychologische ondersteuning ter beschikking. Geef ook aan hen beschermend materiaal. Stimuleer verlofmogelijkheden om tijdelijk meer zorg op te nemen, zonder verlies van sociale rechten. En geef duidelijke richtlijnen, zodat ook mantelzorgers, zich kunnen organiseren.

Mantelzorgers, ook helden in de zorg

Samen met mantelzorgverenigingen Coponcho en Liever Thuis LM schreven we een opiniestuk. Op de website van Apache lees je onze volledige opinie.

Beknopt:

Elke dag opnieuw geven de 600.000 mantelzorgers in Vlaanderen zorg en ondersteuning aan ouderen, mensen die ziek zijn, mensen met een handicap of psychische aandoening. Hun schouders en handen dragen veel. Maar de juiste ondersteuning en waardering ontbreekt vaak. De coronacrisis zet die pijnpunten op scherp. Samen met Coponcho en Liever Thuis LM trekken we aan de bel: vergeet ook deze zorghelden niet.